Uyum Tepkisi
Adjustment Reaction
Tanım
Stresli bir yaşam olayına karşı gelişen, işlevselliği geçici olarak bozan uyum sağlayamamış psikolojik tepki.
Örnek Vaka / Uygulama
Üniversiteye başlamak veya göç etmek gibi ani yaşam değişiklikleri sonrasında bireyde gözlenen yoğun kaygı, uykusuzluk ve akademik performans düşüklüğü tablosu.
Derin Analiz
Uyum tepkisi, bireyin başa çıkma mekanizmalarının kapasitesini aşan akut veya kronik bir stresörle karşılaştığında ortaya çıkan geçici bir patofizyolojik ve davranışsal durumdur. Klinik olarak, stresörün ortadan kalkmasından veya yeni bir adaptasyon düzeyine ulaşılmasından sonra gerileme eğilimi gösterir. Nörobiyolojik düzlemde, hipotalamus-hipofiz-adrenal (HPA) aksının aşırı aktivasyonu, kortizol disregülasyonu ve prefrontal korteksin amigdala üzerindeki inhibitör kontrolünün geçici zayıflaması ile karakterizedir. DSM-5 sınıflandırmasında daha kalıcı ve şiddetli formları için 'Uyum Bozukluğu' (Adjustment Disorder) tanısı kullanılırken, 'uyum tepkisi' terimi genellikle daha reaktif, sınırlı süreli ve durumsal belirti kümelerini tanımlamakta tercih edilir.
Etimoloji
Latince 'ad-' (yönelme, -e doğru) + 'iustare' (dengelemek, yerine getirmek) fiilinden türetilen 'adjustare' sözcüğünden evrilmiştir; psikopatoloji bağlamında bireyin çevresel taleplerle kurduğu homeostatik dengenin geçici olarak sarsılmasını ifade eder.
Karıştırmayın
Akut Stres Tepkisi ve Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB); uyum tepkisi travmatik nitelikteki yaşam tehditlerinden ziyade sıradan ancak zorlayıcı yaşam olaylarına karşı gelişir ve klinik şiddeti daha düşüktür.