Yakın Neden
Proximate Cause
Tanım
Bir olayın ortaya çıkmasındaki en doğrudan ve dolaysız tetikleyici neden; nedensellik zincirinde sonucu doğrudan üreten son faktör.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik bir vakada, danışanın yoğun kaygı nöbeti geçirmesinin yakın nedeni iş yerinde aldığı beklenmeyen bir eleştiri iken; bu duruma aşırı tepki vermesinin uzak nedeni, geçmişteki kronik değersizleştirilme yaşantıları ve erken dönem uyumsuz şemalarıdır.
Derin Analiz
Nedensellik analizlerinde ve davranışsal formülasyonlarda 'yakın neden' (proximate cause), gözlemlenen bir davranışın ya da durumun hemen öncesindeki tetikleyiciyi ifade ederken; 'uzak neden' (remote cause) bireyin gelişimsel geçmişini, genetik yatkınlıklarını veya erken çocukluk yaşantılarını kapsar. Klinik değerlendirmede, akut bir semptomu (örneğin panik atak veya ani öfke patlaması) tetikleyen yakın nedenler üzerinde durulurken, bu yakın nedenin zeminini hazırlayan uzak nedenler uzun vadeli psikoterapi süreçlerinin odak noktasını oluşturur. Hukuk ve adli psikoloji bağlamında ise sanığın eylemi ile sonuç arasındaki illiyet bağının hukuki sorumluluk doğuracak kadar dolaysız olup olmadığını saptamakta kritik bir kriterdir.
Etimoloji
Latince 'proximus' (en yakın, en sonraki) sözcüğünden türetilmiştir; nedensellik zincirinde etkiye en yakın halkayı ifade eder.
Karıştırmayın
Uzak neden (remote cause) ve nedensellik testleri; yakın neden doğrudan tetikleyiciye odaklanırken, uzak neden tarihsel ve bağlamsal kökenleri inceler.
Keşfetmeye Devam Edin
Nedensellik
Nedensellik
Causality / Causation
🔹 1. (causality): Her olayın kendinden önceki olaylar zincirinin bir sonucu olduğu ve öncül koşulların belirli neticeler doğurduğu temel felsefi ve bilimsel sayıltı. 🔹 2. (causation): İki olay, durum veya değişken arasındaki, birinin diğerindeki değişimi tetiklediği ampirik ve mantıksal ilişki.
İncele
Uzak Neden
Uzak Neden
Remote Cause
Zaman veya uzamsal olarak etkisinden uzakta yer alan ancak olay zincirini başlatan nihai ve baskın kökensel neden.
İncele