Tetikleyici Neden

Precipitating Cause / Triggering Cause

Tanım

🔹 1. (precipitating cause): Gizil haldeki bir durumu veya patolojiyi akut ve tezahür eden bir bozukluğa dönüştüren anlık, genellikle stresli veya travmatik deneyim. 🔹 2. (triggering cause): Bir davranışsal veya psikolojik problemin ani başlangıcını başlatan dışsal veya içsel uyarıcı ya da olgu.

Örnek Vaka / Uygulama

🔹 1. (precipitating cause): Yıllardır hafif düzeyde sosyal kaygı eğilimi (yatkınlık) gösteren ancak işlevselliğini koruyan bir üniversite öğrencisinin, tez savunmasında jüri üyeleri tarafından yoğun eleştiriye maruz kalması (tetikleyici neden) sonucunda ani bir panik atak geçirmesi ve agoraziye tablosunun klinik boyuta evrilmesi. 🔹 2. (triggering cause): Sosyal anksiyete bozukluğu geçmişi olan bir bireyin, iş yerindeki haftalık toplantıda beklenmedik bir şekilde sunum yapmaya zorlanması ve bu durumun aniden yoğun bir panik atak tablosunu tetiklemesi.

Derin Analiz

🔹 1. (precipitating cause): Klinik psikoloji ve psikopatolojide etiyolojik modeller (özellikle Diathesis-Stress modeli) bağlamında ele alınan tetikleyici neden, biyolojik veya psikolojik bir zemin üzerinde (predisposing cause) sessizce bekleyen yatkınlığı aktive eden katalizördür. Bu faktör tek başına her bireyde aynı patolojiyi üretmez; ancak savunma mekanizmaları tükenmiş veya eşik altı hassasiyeti yüksek olan organizmada homeostazı ani biçimde bozarak klinik tablonun (manifest disorder) su yüzüne çıkmasını sağlar. Nörobiyolojik düzeyde, akut HPA aksı (hipotalamus-hipofiz-adrenal aksı) aktivasyonu ve aşırı kortizol salınımı bu süreçteki somatik aracı mekanizmalardan biridir. 🔹 2. (triggering cause): Klinik psikoloji ve psikopatoloji bağlamında tetikleyici neden (triggering cause), latent (gizli) bir psikopatolojinin veya kronik bir yatkınlığın (predisposing cause) akut bir semptoma dönüşmesini sağlayan son ve katalizör faktördür. Stres-diyatez modelinde, bu kavram genellikle akut stresörlerle eşdeğer tutulur. Nörobiyolojik düzeyde, amigdalanın tehdit algısı ve hipotalamus-hipofiz-adrenal (HPA) aksının ani aktivasyonu ile karakterize edilen fizyolojik bir reaksiyon zincirini tetikler. Bilişsel perspektifte ise, işlevsel olmayan otantik inançların aktif hale gelmesine yol açan spesifik bir çevresel ipucudur.

Etimoloji

🔹 1. (precipitating cause): Latince 'praecipitare' (aşağı fırlatmak, aceleyle düşürmek) fiilinden türetilmiş olup, bir durumu ani bir şekilde harekete geçiren veya başlatan faktör anlamını taşır. 🔹 2. (triggering cause): İngilizce 'trigger' (tetik, eski Germen kökenli 'trecker' [çekmek] fiilinden) ve Latince 'causa' (sebep, neden, dava) kelimelerinin birleşiminden oluşur.

Karıştırmayın

🔹 1. (precipitating cause): Yatkınlaştırıcı neden (predisdisposing cause) ile karıştırılır; predispozan faktör uzun vadeli zemin hazırlar veya risk faktörüdür, precipitating cause ise bardağı taşıran son damladır ve akut başlangıcı tetikler. 🔹 2. (triggering cause): Yatkınlaştırıcı neden (predisposing cause) bireyin zemin hazırlayan biyolojik veya genetik risk faktörleriyken, hızlandırıcı neden (precipitating cause) semptomların ortaya çıkışını zamansal olarak yakın zamanda tetikleyen olaydır; tetikleyici neden ise doğrudan akut başlangıcı başlatan spesifik uyarıcıdır.

Keşfetmeye Devam Edin

Travma

Trauma

Bireyin baş etme mekanizmalarını aşarak yoğun korku, çaresizlik ve dissosiyasyona yol açan, algı ve işlevselliği kalıcı biçimde sarsan sarsıcı deneyim.

İncele

Sınırda Zeka

Borderline İntelligence / Dull Normal

🔹 1. (borderline intelligence): Ortalama zeka düzeyi ile önemli ölçüde ortalamanın altındaki zeka seviyesi arasında yer alan, genellikle 70-85 IQ aralığına denk gelen ölçülmüş bilişsel performans düzeyi. 🔹 2. (dull normal): Bireyin zeka düzeyinin ortalamanın altında ancak klinik anlamda zeka geriliği (mental retardasyon / entelektüel yetersizlik) tanısı alacak kadar düşük olmadığı, standart zeka testlerinde ortalama aralığın hemen altındaki dilimi ifade eden psikometrik terim.

İncele

Metabolik Sendrom

Dysmetabolic Syndrome

Kardiyovasküler hastalık ve tip 2 diyabet riskini artıran obezite, hipertansiyon ve dislipidemi gibi bir dizi metabolik bozukluğun bir arada görülmesi durumu.

İncele

Spazmodik Disfaji

Dysphagia Spastica

Boğaz kaslarının istemsiz spazmları nedeniyle yutkunma eyleminin ağrılı veya güç hale gelmesi durumu; sıklıkla somatizasyon bozukluğunun somatik bir belirtisi olarak ortaya çıkar.

İncele

Ana Sayfaya Dön Rastgele Keşfet

Tetikleyici Neden

Precipitating Cause / Triggering Cause

Tanım

Örnek Vaka / Uygulama

🔹 1. (precipitating cause): Yıllardır hafif düzeyde sosyal kaygı eğilimi (yatkınlık) gösteren ancak işlevselliğini koruyan bir üniversite öğrencisinin, tez savunmasında jüri üyeleri tarafından yoğun eleştiriye maruz kalması (tetikleyici neden) sonucunda ani bir panik atak geçirmesi ve agoraziye tablosunun klinik boyuta evrilmesi. 🔹 2. (triggering cause): Sosyal anksiyete bozukluğu geçmişi olan bir bireyin, iş yerindeki haftalık toplantıda beklenmedik bir şekilde sunum yapmaya zorlanması ve bu durumun aniden yoğun bir panik atak tablosunu tetiklemesi.

Derin Analiz

Etimoloji

Karıştırmayın

Keşfetmeye Devam Edin

Travma

Trauma

Bireyin baş etme mekanizmalarını aşarak yoğun korku, çaresizlik ve dissosiyasyona yol açan, algı ve işlevselliği kalıcı biçimde sarsan sarsıcı deneyim.

İncele

Sınırda Zeka

Borderline İntelligence / Dull Normal

İncele

Metabolik Sendrom

Dysmetabolic Syndrome

Kardiyovasküler hastalık ve tip 2 diyabet riskini artıran obezite, hipertansiyon ve dislipidemi gibi bir dizi metabolik bozukluğun bir arada görülmesi durumu.

İncele

Spazmodik Disfaji

Dysphagia Spastica

Boğaz kaslarının istemsiz spazmları nedeniyle yutkunma eyleminin ağrılı veya güç hale gelmesi durumu; sıklıkla somatizasyon bozukluğunun somatik bir belirtisi olarak ortaya çıkar.

İncele

Ana Sayfaya Dön Rastgele Keşfet