Yaşam Stresi
Life Stress
Tanım
Kritik yaşam olayları veya iş kaybı, boşanma gibi benzer deneyimler sonucunda ortaya çıkan şiddetli psikolojik ve fizyolojik gerilim.
Örnek Vaka / Uygulama
34 yaşındaki bir danışmanın, ani bir işten çıkarma ve ardından gelen yakın bir aile bireyinin kaybı sonrasında uyku bozukluğu, kronik yorgunluk ve işlevsellik kaybı yaşaması, akut yaşam stresinin klinik tablosunu somutlaştırır.
Derin Analiz
Yaşam stresi, bireyin homeostatik dengesini tehdit eden ve başa çıkma kaynaklarını (coping resources) aşan çevresel talepler kümesidir. Hipotalamik-hipofiz-adrenal (HPA) ekseninin kronik olarak aktive olmasına yol açarak kortizol salınımını tetikler; bu durum uzun vadede prefrontal korteksteki nöronal plastisiteyi bozar ve hipokampal hacimde azalmaya neden olabilir. Klinik olarak, major depresyon, anksiyete bozuklukları ve somatik semptom bozukluklarının etiyolojisinde birincil tetikleyici veya predispozan faktör olarak değerlendirilir.
Etimoloji
Eski İngilizce 'līf' [yaşam, varoluş] sözcüğü ile Latince 'strictus' [gerilmiş, sıkıştırılmış] fiilinden türeyen 'stress' kavramının birleşimiyle oluşmuştur.
Karıştırmayın
Günlük ufak tefek terslikleri ifade eden 'günlük sıkıntılar' (daily hassles) kavramıyla karıştırılır; yaşam stresi ise daha köklü, dönüm noktası niteliğindeki majör yaşam olaylarını kapsar.