Yüz Çalışması
Facework
Tanım
Sosyal etkileşimlerde bireylerin hem kendi onurunu (yüzünü) hem de karşısındakinin itibarını korumak için sergilediği stratejik davranışlar bütünü.
Örnek Vaka / Uygulama
Akademik bir toplantıda bir meslektaşının sunduğu verilerdeki bariz istatistiksel hatayı fark eden Dr. Demir, 'Verileriniz oldukça yenilikçi, fakat belki de örneklem varyansını farklı bir açıdan ele alırsak bulgular daha da güçlenebilir' diyerek doğrudan eleştirmek yerine yapıcı bir yüz çalışması stratejisi (tact) uygular.
Derin Analiz
Sosyal psikoloji ve pragmatik dilbilim ekseninde yüz çalışması, kişilerarası uyumun sürdürülmesinde kritik bir homeostatik mekanizma olarak işlev görür. Bireyler, tehdit edici durumlarda (tehdit, eleştiri, başarısızlık) hem kendi olumlu sosyal imajını (positive face) kurtarmak hem de muhatabının özerkliğini zedelememek (negative face) adına kibarlık, nezaket, taktiksel kaçınma veya beyaz yalanlar gibi stratejileri devreye sokar. Bu süreç, kültürlerarası farklılıklara bağlı olarak yüksek oranda değişkenlik gösterir; kolektivist kültürlerde grup uyumunu ve karşılıklı yüzü korumak ön plandayken, bireycilik odaklı toplumlarda bireysel özerkliğin zedelenmemesi esastır.
Etimoloji
İngilizce 'face' (yüz, itibar, onur) ve 'work' (çalışma, emek, idare etme) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir. Sosyolojide Erving Goffman'ın 'itibar' ve 'saygınlık' kavramlarına dayanır.
Karıştırmayın
Manipülasyon veya iki yüzlülük kavramlarıyla karıştırılabilir; ancak temel fark, yüz çalışmasının kötü niyetli bir aldatma amacı gütmeyip, sosyal ilişkilerdeki gerilimi azaltan ve tarafların psikolojik güvenliğini koruyan normatif bir uyum mekanizması olmasıdır.