Yüz Deformitesi
Facial Disfigurement
Tanım
Yaralanma, hastalık veya konjenital anomaliler sonucunda yüz hatlarında meydana gelen her türlü bozulma, malformasyon veya anormalliktir.
Örnek Vaka / Uygulama
Trafik kazası sonucu yüzünün sağ yarısında kalıcı doku kaybı ve skarlaşma oluşan 28 yaşındaki bir bireyin, iş görüşmelerine katılmaktan kaçınması, sosyal ortamlarda sürekli olarak insanların bakışlarına maruz kaldığı inancıyla hipervijilans (aşırı uyarılmışlık) geliştirmesi ve kademeli olarak sosyal izolasyon yaşaması.
Derin Analiz
Klinik psikoloji ve sosyal psikoloji perspektifinden yüz deformitesi, bireyin yalnızca fiziksel bütünlüğünü değil, aynı zamanda benlik saygısını ve sosyal kimliğini kökten sarsan bir durumdur. Evrimsel psikoloji ve 'halo etkisi' (halo effect) gibi bilişsel önyargılar nedeniyle insanlar, yüz özelliklerine dayanarak kişilik özellikleri atfetme eğilimindedir. Bu durum, yüz deformitesine sahip bireylerin sosyal ortamlarda önyargı, damgalanma (stigma) ve ayrımcılıkla karşılaşma olasılığını katbekat artırır. Kronikleşen bu olumsuz sosyal geri bildirimler, bireylerde kaçıngan kişilik özellikleri, sosyal anksiyete, Beden Dismorfik Bozukluğu (BDD) benzeri distorsiyonlar ve majör depresif belirtiler için zemin hazırlar. Psikososyal rehabilitasyon, bu hastaların başa çıkma stratejilerini geliştirmede kritik bir rol oynar.
Etimoloji
Latince 'facies' (yüz) sözcüğü ile Eski Fransızca kökenli 'disfigurer' (biçimini bozmak, çirkinleştirmek; 'dis-' [olumsuzluk, bozuculuk] + 'figura' [şekil, biçim]) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Beden Dismorfik Bozukluğu (BDD) ile sıklıkla karıştırılır; BDD'de nesnel olarak ya çok hafif ya da hayali bir fiziksel kusur varken, yüz deformitesinde tıbbi olarak belgelenebilir nesnel bir anatomik bozukluk söz konusudur.