Alevra
Exacerbation
Tanım
Bir hastalığın, bozukluğun veya buna eşlik eden semptomların şiddetinde ve ağırlığında gözlenen ani ya da ilerleyici artış.
Örnek Vaka / Uygulama
Yıllardır bipolar bozukluk tanısıyla takip edilen ve stabil bir yaşam süren 34 yaşındaki bir hastanın, iş yerindeki aşırı stres ve uykusuzluk faktörleriyle birlikte ani bir mani atağı geliştirerek uyku İhtiyacının azalması ve grandiyöz sanrılarının tavan yapması durumu, klinik bir alevlenme (exacerbation) vakasıdır.
Derin Analiz
Klinik psikoloji ve tıpta alevlenme, kronik seyirli psikiyatrik veya somatik tabloların (örneğin şizofreni, bipolar bozukluk, multipl skleroz) remisyon döneminden aktif semptom evresine geçişini ifade eder. Nörobiyolojik düzeyde genellikle çevresel stresörlerin hipotalamus-hipofiz-adrenal (HPA) aksını tetiklemesi, nörotransmitter dengesizlikleri veya bağışıklık sistemi yanıtlarının akut olarak şiddetlenmesi ile karakterizedir. DSM-5 kriterlerinde yer alan bozuklukların seyrini (course specifiers) belirlemede kritik bir parametredir.
Etimoloji
Latince 'exacerbatio' kelimesinden türetilmiştir. 'Ex-' (dışarı, -e doğru) öneki ile 'acerbus' (sert, keskin, acı) sıfatının birleşiminden oluşur; kelime anlamı olarak 'durumu daha keskin, sert veya çekilmez hale getirme' kökenine dayanır.
Karıştırmayın
Relaps (nüks) ile karıştırılır; nüks, tamamen iyileşme (iyileşmiş kabul edilme) döneminden sonra hastalığın geri dönmesidir. Alevlenme ise mevcut kronik seyrin şiddetlenmesidir.