Antikolinerjik Sendrom
Anticholinergic Syndrome
Tanım
Asetilkolin reseptörlerindeki antagonist etkiler nedeniyle hem periferik hem de merkezi sinir sistemini etkileyen, kuruluuk, ataksi ve konfüzyon gibi bulgularla karakterize bir tablodur.
Örnek Vaka / Uygulama
Majör depresyon ve Parkinson hastalığı nedeniyle çoklu ilaç tedavisi alan 68 yaşında bir hasta, acil servise akut başlangıçlı konfüzyon, halüsinasyonlar, ayakta durmada zorluk (ataksi), ağızda aşırı kuruluk ve sıcak, kuru cilt bulguları ile başvurmuştur. Hastanın ilaç öyküsünde trisiklik antidepresan ve antiparkinson ajan olduğu saptanmış, klinik tablo antikolinerjik sendrom olarak değerlendirilmiştir.
Derin Analiz
Antikolinerjik sendrom, özellikle muskarinik asetilkolin reseptörlerinin rekabetçi inhibisyonu sonucu ortaya çıkar. Trisiklik antidepresanlar, alifatik fenotiyazinler, antiparkinson ajanlar ve skopolamin gibi farmakolojik ajanların kullanımı bu tabloyu tetikler. Periferik bulgular arasında mukozalarda kuruluk, anhidroz (terleme yokluğu), yüzde kızarıklık ve taşikardi yer alır; bu durum klasik toksikoloji literatüründe 'kör gibi kör, pancar gibi kırmızı, çöl gibi kuru, deli gibi çılgın ve tahta gibi sert' benzetmeleriyle anılan antikolinerjik toksisitenin otonomik yansımalarını oluşturur. Merkezi sinir sistemi tutulumunda ise asetilkolinerjik nörotransmisyonun bozulması sonucunda ataksi, sedasyon, dizartri, akut konfüzyonel durumlar, halüsinasyonlar ve kısa süreli bellek defisitleri izlenir. Çoklu ilaç kullanımının yaygın olduğu yaşlı popülasyonda veya psikiyatrik vakalarda iatrojenik olarak sıklıkla gözlemlenir.
Etimoloji
Antikolinerjik terimi, 'anti-' (karşı, zıt) + Yunanca 'chole' (safra, türevsel olarak asetilkolin mediatör sistemine atıfta bulunarak) kökünden türetilmiş olup, asetilkolin reseptörlerinin bloke edilmesini ifade eder.
Karıştırmayın
Kolinerjik sendrom (organofosfat zehirlenmesinde görülen aşırı salgılama, miyozis ve bradikardi tablosu ile tamamen zıttır) ve Nöroleptik Malign Sendrom (NMS; kas rijiditesi ve hipertermi ön plancıyken antikolinerjik sendromda deri kuru, sıcak ve terlemesizdir).
Keşfetmeye Devam Edin
Asetilkolin
Acetylcholine (ach)
Merkezi ve periferik sinir sisteminde sinaptik iletimi sağlayan, öğrenme, hafıza ve kas kasılmalarında kritik işlevleri bulunan birincil nörotransmiter.
Deliryum
Delirium
Dikkat, bilinç ve bilişsel işlevlerde ani bir başlangıç gösteren, gün içinde dalgalanmalarla seyreden akut nörobilişsel bozukluk tablosu.