Aprozeksi
Aprosexia
Tanım
Dikkati belirli bir uyarıcıya odaklama ve sürdürme yeteneğinin mutlak kaybı veya ileri düzeyde yokluğu.
Örnek Vaka / Uygulama
Acil servise getirilen 45 yaşındaki erkek hasta, hekimin kendisiyle kurduğu sözel iletişime hiçbir şekilde odaklanamamakta, göz teması kurmamakta ve yöneltilen sorulara anlamsız veya tamamen alakasız tepkiler vermektedir. Çevresel uyaranların hiçbirini seçici olarak işleyemediği gözlenen hastanın bu durumu, organik kökenli şiddetli bir aprozeksi tablosuna işaret etmektedir.
Derin Analiz
Aprozeksi, sıradan bir dikkat dağınıklığından farklı olarak, bilişsel süreçlerin temel girdisini oluşturan dikkat mekanizmalarının işlevsel olarak askıya alınması durumudur. Nöropsikolojik düzeyde, genellikle prefrontal korteks ile parietal ağlar arasındaki sinaptik entegrasyonun bozulması, retiküler aktive edici sistemin (RAS) patolojileri veya ağır organik beyin sendromları ile ilişkilendirilir. Klinik pratikte tek başına bir tanıdan ziyade, şiddetli depresif epizodlar, akut konfüzyonel durumlar (deliryum), şizofreninin katatonik formları veya ağır entelektüel geriliklerin bir belirtisi olarak karşımıza çıkar. Bireyin dış dünyadan gelen duyusal girdileri filtreleme ve işleme kapasitesi sıfıra yakın bir düzeye iner.
Etimoloji
Yunanca 'a-' (olumsuzluk, yokluk öneki) + 'prosexia' (dikkat etmek, yönelmek, 'prosechein' fiilinden türetilmiştir)
Karıştırmayın
Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) ile sıklıkla karıştırılır; ancak DEHB gelişimsel, kronik ve yönetilebilir bir işlev bozukluğuyken, aprozeksi edinilmiş, genellikle akut veya ağır psikopatolojilere eşlik eden tam bir dikkat yoksunluğudur.