Atılganlık Eğitimi
Assertiveness Training
Tanım
Bireylerin olumlu ve olumsuz duygu, düşünce ve tercihlerini net, doğrudan ve uygun bir biçimde ifade etmelerini sağlamak amacıyla sözel, sözel olmayan ve davranışsal kalıplarını geliştirmeye yönelik yapılandırılmış bir müdahale yöntemidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Sosyal ortamlarda hayır demekte güçlük çeken ve sürekli başkalarının taleplerini kendi ihtiyaçlarının önüne koyan bir danışana, terapist seans içinde rol yapma (behavior rehearsal) tekniğiyle 'hayır' deme provası yaptırır, ardından ton, göz teması ve beden dili açısından geri bildirim vererek beceriyi gerçek hayata genellemesini sağlar.
Derin Analiz
Atılganlık eğitimi, davranışçı psikoterapinin temel ilkelerine, özellikle de edimsel koşullama ve model alarak öğrenme süreçlerine dayanır. Temel amaç, pasif veya agresif iletişim biçimlerinin yerini, bireyin kendi haklarını korurken başkalarının haklarına da saygı duymasını sağlayan dengeli bir repertuvarın almasıdır. Klinik uygulamalarda genellikle gevşeme egzersizleri, bilişsel yeniden yapılandırma, model olma ve davranış provası (role-play) gibi teknikler ardışık bir hiyerarşi içinde kullanılır. Spor psikolojisinde ise kurallar çerçevesinde fiziksel mücadele kapasitesini artırmaya yönelik özel matkapları tanımlamak için de kullanılır.
Etimoloji
İngilizce 'assert' (hakkını savunmak, ileri sürmek, Latince 'asserere' [özgürlüğüne kavuşturmak, hak iddia etmek] kökünden) fiilinden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Agresiflik (hakları ihlal ederek kendini dayatma) ve pasiflik (haklardan vazgeçme) kavramlarıyla sıkça karıştırılır; atılganlık bu iki ucun ortasındaki adaptif ve yapıcı orta yolu temsil eder.