Ayna Tekniği
Mirror Technique
Tanım
Psikoterapide danışanın duygulanım ve beden dilinin terapist tarafından yansıtılması ya da psikodramada yardımcı egonun danışanı taklit etmesiyle içgörü kazandıran müdahale.
Örnek Vaka / Uygulama
Depresyon tanısıyla psikodrama grubuna katılan 34 yaşındaki bir danışan, yaşadığı çaresizliği sürekli kollarını kavuşturarak ve yere bakarak ifade etmektedir. Yönetmen (terapist) ayna tekniğini uygular: Danışan sahnenin dışına alınır ve yardımcı ego, danışanın bu duruşunu ve konuşma tarzını birebir taklit eder. Danışan, dışarıdan kendisini izlediğinde dış dünyaya 'ben buraya yaklaşmayın' mesajı verdiğini ve aslında kendi öfkesini ve çaresizliğini bu beden diliyle beslediğini fark ederek duygusal bir katarsis yaşar.
Derin Analiz
Ayna tekniği, hem bireysel psikoterapilerde (empati bağı kurma ve terapötik ittifakı pekiştirme amacı güden etkin dinleme ve duygu yansıtması) hem de psikodramanın temel tekniklerinden biri olarak çift yönlü işlev görür. Psikodramadaki uygulamasında, danışan sahnede kendi rolünden çıkarılır; bir yardımcı ego, danışanın postürünü, ses tonunu, mimiklerini ve davranış kalıplarını birebir taklit ederek bir 'ayna' işlevi görür. Bu sayede birey, dış dünyadan nasıl algılandığını ve başkalarında nasıl bir etki bıraktığını meta-bilişsel bir mesafeden gözlemleme şansı elde eder. Nörobiyolojik düzeyde, bu süreç ayna nöron sisteminin aktivasyonuyla paralellik göstererek kişinin kendi eylemlerini ve duygulanımını dışsal bir perspektiften deneyimlemesine, dolayısıyla otoskopi benzeri bir öz-farkındalık ve içgörü sıçraması yaşamasına zemin hazırlar.
Etimoloji
İngilizce 'mirror' (ayna, Latince 'mirari' [hayret etmek, bakmak] kökünden) ve 'technique' (Fransızca 'technique', Grekçe 'techne' [sanat, zanaat] sözcüklerinin bileşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Yansıtma (Reflection) ile sıklıkla karıştırılır; yansıtma genellikle sözel içeriğin veya duygunun terapist tarafından kelimelere dökülmesiyle sınırlıyken, ayna tekniği psikodramada doğrudan davranışsal taklit ve somatik gözlemi kapsar.