Biperiden
Biperiden
Tanım
Parkinson hastalığı semptomlarını ve antipsikotik ilaçların yol açtığı ekstrapiramidal yan etkileri tedavi etmekte kullanılan sentetik bir antikolinerjik ajan.
Örnek Vaka / Uygulama
Şizofreni tanısıyla yüksek potaslı tipik bir antipsikotik (örneğin haloperidol) tedavisi alan 34 yaşındaki erkek hastada, tedavinin üçüncü gününde boyun kaslarında istemsiz kasılmalar (akut distoni) ve şiddetli bir huzursuzluk tablosu gelişir. Klinisyen, dopamin blokajına bağlı ikincil kolinerjik hiperaktiviteyi domine etmek amacıyla acil müdahale olarak parenteral yolla biperiden uygular; yaklaşık 20 dakika içinde hastanın motor tonusu normale döner ve distonik spazmlar çözülür.
Derin Analiz
Biperiden, merkezi sinir sistemindeki kolinerjik aktiviteyi baskılamak suretiyle dopamin-asetilkolin dengesini yeniden kuran piperidin sınıfı bir antikolinerjik ilaçtır. Triheksifenidil ile benzer farmakolojik profil sergilese de, nikotinik reseptörlere olan afinitesinin muskarinik reseptörlere kıyasla daha belirgin olması onu spesifik motor bozuklukların tedavisinde işlevsel kılar. Özellikle antipsikotik ajanların neden olduğu akut distoni, akatizi ve ilaç kaynaklı parkinsonizm gibi ekstrapiramidal semptomların sağaltımında bazal gangliyalardaki aşırı kolinerjik tonusu bloke ederek motor koordinasyonu düzeltir. Klinik uygulamada oral veya parenteral yolla uygulanabilir; ancak yaşlı popülasyonda bilişsel yavaşlama, bellek bozuklukları ve periferik antikolinerjik yan etkiler (ağız kuruluğu, üriner retansiyon) nedeniyle dikkatli bir farmakolojik izlem gerektirir.
Etimoloji
Latince 'bis' (iki/çift) kökünden türetilmiş farmasötik bir addır; kimyasal yapısındaki iki piperidin halkası içeren türev yapısına atıfta bulunur.
Karıştırmayın
Triheksifenidil ve benztropin gibi diğer antikolinerjiklerle karıştırılır; aralarındaki temel fark nikotinik ve muskarinik reseptör profillerine olan farklı afinite oranları ve farmakokinetik yarı ömürleridir.