Triheksifenidil
Artane
Tanım
Parkinson hastalığı semptomlarını ve antipsikotik kullanımına bağlı ekstrapiramidal bozuklukları tedavi etmek amacıyla kullanılan antikolinerjik bir ajan.
Örnek Vaka / Uygulama
Şizofreni tanısıyla atipik antipsikotik kullanan otuz yaşındaki bir hastada, ellerde belirgin titreme, yüzde istemsiz kasılmalar ve yürümede sertlik (ekstrapiramidal semptomlar) gözlenmesi üzerine, nöroloji ve psikiyatri konsültasyonu sonucunda tedaviye eklenen triheksifenidil ile bu motor yan etkilerin belirgin ölçüde gerilemesi.
Derin Analiz
Triheksifenidil, merkezi sinir sistemindeki muskarinik asetilkolin reseptörlerini bloke ederek etki gösterir. Özellikle dopaminerjik ve kolinerjik sistemler arasındaki dengenin bozulduğu durumlarda, kolinerjik aşırı aktiviteyi baskılayarak istemsiz kas kasılmalarını, tremorları ve kas sertliğini azaltır. Nöroleptik ilaçların (antipsikotiklerin) yol açtığı akut distoni, akatizi ve ilaç kaynaklı Parkinson sendromlarının tedavisinde klinik pratikte yaygın bir şekilde tercih edilir. Beyin içi nörotransmitter dengesini modüle etmesi nedeniyle, ağız kuruluğu, bulanık görme, üriner retansiyon ve kognitif yavaşlama gibi antikolinerjik yan etki profiline sahiptir.
Etimoloji
Farmasötik bir tescilli marka adı olup, etken maddesi olan triheksifenidil (tri- + heksil + fenil + dietilamino + propanol türevi kimyasal yapı) molekülünün ticari formülasyonunu ifade eder.
Karıştırmayın
Levodopa ile karıştırılır; ancak Levodopa doğrudan dopamin seviyelerini artırırken, Artane (triheksifenidil) asetilkolin reseptör antagonistidir.