Boston Süreç Yaklaşımı
Boston Process Approach
Tanım
Nöropsikolojik değerlendirmede niceliksel test skorlarından ziyade hastanın teste ulaşırken sergilediği bilişsel stratejilere, hata örüntülerine ve problem çözme süreçlerine odaklanan klinik yaklaşım.
Örnek Vaka / Uygulama
68 yaşında sol hemisfer inmesi geçiren bir erkek hasta, Rey-Osterrieth Karmaşık Figür Testi'ni uygular. Klasik yaklaşım hastanın sadece kopyalama skorunun düşük olduğunu gösterir. Boston Süreç Yaklaşımı'nı benimseyen klinisyen ise hastanın çizime dış detaylardan rastgele mi başladığını, yoksa ana iskeleti kurup kurmadığını gözlemler. Hastanın detaylara takılıp kalması (perseverasyon) veya kağıdın sol tarafını tamamen boş bırakması, klinisyene hastanın yürütücü işlevleri ve görsel-uzamsal planlama becerileri hakkındaki gerçek nöropsikolojik lezyon lokalizasyonu ipuçlarını verir.
Derin Analiz
Klasik psikometrik yaklaşımlar bireyin performansını nihai bir skorla (IQ veya standart puan) özetlerken, Boston Süreç Yaklaşımı 'nasıl' sorusunun peşine düşer. Edith Kaplan ve meslektaşları tarafından şekillendirilen bu model, özellikle Bender-Gestalt veya WAIS gibi testlerde hastanın hatalarının niteliğini analiz eder. Örneğin, iki hasta aynı düşük skoru alabilir; ancak biri visuo-spasyal bozukluk yüzünden şekli bozarken, diğeri ağır düzeyde sağ hemisfer ihmali (neglect) veya frontal yürütücü işlev bozukluğu nedeniyle çizimi organize edememiş olabilir. Nörobiyolojik açıdan, bu yöntem beynin farklı loblarının (özellikle prefrontal korteks ve parietal bölgeler) işlevsel bozukluklarının ince ayrımını yapmayı sağlar. Standardize test bataryalarını esneterek hastanın klinik profilini tümevarımsal bir dikkatle inceleyen ideografik bir değerlendirme felsefesidir.
Etimoloji
İngilizce 'Boston' (geliştirildiği kurum olan Boston Veteran Affairs Medical Center ve Boston Üniversitesi'ne atıfta bulunur) + 'process' (Latince 'procedere' [ilerlemek, adım atmak]) + 'approach' (yaklaşım).
Karıştırmayın
Psikometri tabanlı Standartlaştırılmış Test Bataryaları ile karıştırılır. Standart bataryalar 'kaç puan aldı?' sorusunu yanıtlar ve normatif veriye odaklanır; Boston Süreç Yaklaşımı ise 'bu puanı hangi stratejik hata veya bilişsel sapma ile aldı?' sorusuna odaklanır.