Büyüklük Sanrısı
Delusion Of Grandeur
Tanım
Kişinin aksini gösteren somut ve mantıksal kanıtlara rağmen; olağanüstü yeteneklere, güce, bilgiye, zenginliğe, statüye veya ilahi bir kimliğe sahip olduğuna dair taşıdığı sarsılmaz, gerçeği değerlendirme yetisini bozan yanlış inanç.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik ortamda değerlendirilen 42 yaşındaki erkek hasta, sıradan bir muhasebeci olmasına rağmen, aslında dünya hükümetlerini yöneten gizli bir konseyin başkanı olduğunu, evrenin şifrelerini çözdüğünü ve kendisinin Hz. İsa'nın ikinci gelişi olduğunu iddia etmektedir. Hastane odasındaki basit bir kalemi eline alarak 'Bu kalemle tüm dünya ekonomisini yönlendiriyorum, buradaki doktorlar ise sadece benim korumalarımdır' diyerek durumunu açıklamış, taburculuk belgelerini imzalamayı reddetmiştir.
Derin Analiz
Büyüklük sanrısı, DSM-5 tanı kriterlerine göre genellikle şizofreni spektrumu ve diğer psikotik bozukluklar bağlamında karşımıza çıkan pozitif bir belirtidir. Nörobiyolojik düzeyde, mezolimbik dopaminerjik aşırı etkinlik ve özellikle prefrontal korteks ile limbik sistem arasındaki entegrasyon kusurları ile ilişkilendirilir. Bireyin ego sınırlarını koruma, değersizlik hisleriyle baş etme veya derin bir travmatik narsisistik zedelenmeyi telafi etme çabasının ilkel bir savunma mekanizması olarak ortaya çıktığı klinik gözlemlerle desteklenmektedir. Mantıksal argümanlarla veya karşı kanıtlarla çürütülemez; çünkü bilişsel esneklik ortadan kalkmıştır ve sanrılı sistem kendi içinde kapalı bir tutarlılığa sahiptir.
Etimoloji
Latince 'delusio' (aldatılma, kandırılma) fiil kökünden türetilmiştir. 'Grandeur' kelimesi ise Fransızca kökenli olup büyüklük, yücelik ve ihtişam anlamlarına gelir; etimolojik kökeni Latince 'grandis' (büyük, ulu) sıfatına dayanır.
Karıştırmayın
Narsisistik kişilik bozukluğu ile sıklıkla karıştırılır. Narsisizmde bireyin büyüklük iddiaları bir karakter yapısı, kibir ve onay arayışı iken; büyüklük sanrısında gerçeği değerlendirme yetisinin tamamen kaybolduğu, mantık dışı ve tıbbi müdahale gerektiren psikotik bir inanç sistemi söz konusudur. Ayrıca megalomani terimi daha geniş bir halk dilindeki karşılığıdır.