Davranışçı Aile Terapisi
Behavioral Family Therapy
Tanım
Sunulan aile içi sorunların işlevsel bir davranış analizine tabi tutulduğu ve öğrenme ilkelerine dayalı tekniklerle açık davranış değişiminin hedeflendiği ampirik temelli bir aile tedavisi yaklaşımıdır.
Örnek Vaka / Uygulama
Ergenlik çağındaki çocuğunun okul başarısızlığı ve öfke nöbetleri nedeniyle başvuran bir ailede, terapist öncelikle ev ortamındaki pekiştirme süreçlerini analiz eder. Çocuğun öfke patlama sergilediğinde ebeveynler tarafından istemeden de olsa ilgiyle ödüllendirildiği (istenmeyen pekiştirme) saptanır. Terapist, ebeveynlere öfke davranışını görmezden gelme, akademik görevleri tamamladığında ise önceden belirlenmiş ayrıcalıkları kazanmasını sağlayan bir davranış sözleşmesi (behavior contract) uygulama yönergesi verir. Aile üyeleri yeni iletişim tekniklerini seans içinde rol yapma (rehearsal) yöntemiyle deneyimler.
Derin Analiz
Davranışçı Aile Terapisi, aile dinamiklerini Skinnerci operant koşullanma ve sosyal öğrenme teorisi çerçevesinde ele alır. Patolojiyi ya da işlevselliği bozan örüntüleri bireyin içsel ve erişilemez zihinsel süreçlerinden ziyade, doğrudan gözlemlenebilir ve ölçülebilir açık davranışlar ile bu davranışları pekiştiren çevresel tetikleyiciler üzerinden değerlendirir. Terapötik süreç; davranış sözleşmeleri, yapılandırılmış yönergeler, model olma (modeling) ve prova (behavioral rehearsal) gibi ampirik olarak doğrulanmış tekniklerin sistematik kullanımını gerektirir. Amaç, aile üyeleri arasındaki olumsuz pekiştirme döngülerini kırarak karşılıklı olumlu etkileşim oranını artırmak, problem çözme becerilerini geliştirmek ve iletişim kalitesini optimize etmektir.
Etimoloji
İngilizce 'behavioral' (davranışsal, Orta İngilizce 'behavour' [durum, tutum] + Latince 'facere' [yapmak]), 'family' (aile, Latince 'familia' [bir hane halkının tüm bireyleri ve köleleri]) ve 'therapy' (tedavi/terapi, Yunanca 'therapeia' [iyileştirme, bakım]) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Sistemik Aile Terapisi (Aileyi sibernetik bir sistem olarak ele alıp döngüsel nedenselliğe odaklanırken, davranışçı yaklaşım doğrudan öğrenme ilkelerine ve bireysel/dyad etkileşimlerin değiştirebilir pekiştireçlerine odaklanır).