Fobik Kaçınma
Phobic Avoidance
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Köpek fobisi (cynophobia) olan 28 yaşındaki bir danışanın, sokakta yürürken karşı kaldırımda uzakta bir köpek gördüğünde aniden yönünü değiştirmesi, başka bir sokağa sapması ve hatta köpekle karşılaşma riskine karşı uzun süreler boyunca hiç parka gitmemesi fobik kaçınmanın net bir klinik tezahürüdür.
Derin Analiz
Klinik psikoloji ve davranışçı yaklaşım bağlamında fobik kaçınma, klasik ve edimsel koşullandırma ilkeleriyle açıklanan merkezi bir pekiştirme döngüsüdür. Birey, korkulan uyaranla (fobik nesne veya durum) karşılaştığında yaşadığı yoğun anksiyete ve fizyolojik uyarılmayı (taşikardi, terleme vb.) azaltmak veya ortadan kaldırmak için kaçınma davranışı sergiler. Bu kaçınma edimi, anksiyeteyi anlık olarak düşürdüğü için negatif pekiştirme (negative reinforcement) mekanizmasıyla ödüllendirilir ve pekişir. Zamanla, korkunun sönmesini (extinction) engeller, bilişsel olarak tehdit algısını sürekli canlı tutar ve fobi ağını genişleterek bireyin işlevselliğini kısıtlar.
Etimoloji
Karıştırmayın
Genel anksiyete bozukluğundaki yaygın endişe durumlarından farklı olarak fobik kaçınma belirli, somut ve gözlenebilir bir uyarana yöneliktir. Obsesif-kompulsif bozukluktaki (OKB) kaçınmalardan farkı ise, davranışın obsesif düşünceleri nötralize eden bir kompulsiyon değil, doğrudan korkulan dışsal çevresel tehditten uzaklaşma amacı gütmesidir.
Keşfetmeye Devam Edin
Negatif Pekiştirme
Negatif Pekiştirme
Negative Reinforcement
İstenmeyen veya itici bir uyarıcının ortamdan uzaklaştırılması, önlenmesi ya da ertelenmesi yoluyla bir davranışın tekrarlanma olasılığının artırılması sürecidir.
İncele
Özgül Fobi
Özgül Fobi
Specific Phobia
Belirli bir nesne, canlı ya da durumun varlığı veya beklentisiyle tetiklenen, aşırı ve sürekli korku veya kaygı ile karakterize bir anksiyete bozukluğudur.
İncele