Freudyen Sürçme (Freudian Slip) | Psikoloji Sözlüğüm

Tanım

Konuşma, yazı veya eylemlerde meydana gelen, psikanalitik kurama göre bastırılmış bilinçdışı arzuların veya dürtülerin ego savunmalarını delerek açığa çıkmasına neden olan istemsiz hata.

Örnek Vaka / Uygulama

Kendisinden nefret ettiği bir iş arkadaşını toplantıda överken 'Bugün aramızdan ayrıldığı... yani aramıza katıldığı için çok memnunuz' demesi, bastırılmış düşmanca duyguların dilin motor planlamasını sekteye uğratarak gerçeği ifşa etmesinin klasik bir örneğidir.

Derin Analiz

Klasik psikanalizde, zihinsel aygıtın katmanları arasındaki dinamik çatışmanın somut bir kanıtı olarak ele alınır. Ego'nun sansür mekanizması ve bastırma (repression) süreçleri, bilinçdışındaki kabul edilemez libidinal veya agresif dürtülerin doğrudan bilinç alanına girmesini engellemekle görevlidir. Ancak dikkat dağılması, yorgunluk veya yoğun duygusal yük gibi durumlarda bu savunma hatlarında geçici bir gevşeme yaşanır. Bu zayıflama anında, id kaynaklı gerçek niyet veya yasaklanmış arzu, dilin sürçmesi, yanlış okuma, nesnelerin kaybetme veya yazım hatası gibi motor ve bilişsel 'hatalar' kılığında kendini ele verir. Modern bilişsel psikoloji bu olguyu nörolinguistik planlama hataları ve fonolojik kodlama çakışmaları ile açıklarken, psikanalitik ekol semptomatik eylemin ardındaki psikodinamik amaca odaklanmaya devam eder.

Etimoloji

Almanca 'Fehlleistung' [hatalı eylem] kavramının Sigmund Freud'un psikanalitik kuramı bağlamında İngilizceye uyarlanmış halidir. Psikanalizin erken dönem metinlerinde bilinçdışı süreçlerin dil ve eylem üzerindeki kaçınılmaz tezahürünü tanımlamak için türetilmiştir.

Karıştırmayın

Dilimin ucunda olgusu (tip-of-the-tongue phenomenon) tamamen nörolojik tabanlı bir anı erişim başarısızlığıdır ve psikodinamik bir arzunun dışavurumuyla ilgisi yoktur.