Hata Analizi
Error Analysis
Tanım
İnsan-makine etkileşimindeki operasyonel hataların veya dil edinim süreçlerindeki sistematik sapmaların kökenini inceleyen metodolojik araştırma yaklaşımı.
Örnek Vaka / Uygulama
İleri düzey bir uçuş simülasyonu testinde, pilotların kritik bir alarm durumunda yanlış düğmeye basma oranları incelenmektedir. Araştırmacılar, arayüz tasarımındaki ergonomik kusurları ve bilişsel aşırı yüklenme anlarını tespit etmek amacıyla hata analizi yaparak kokpit kumanda düzenini yeniden tasarlarlar.
Derin Analiz
Hata analizi, bilişsel psikoloji, ergonomi ve uygulamalı dilbilim gibi kesişimsel alanlarda kullanılan kritik bir analitik çerçevedir. İlk olarak bilişsel mühendislik ve insan faktörleri bağlamında, operasyonel süreçlerdeki tasarım kusurlarını ve insan kaynaklı hata paternlerini izole etmek için geliştirilmiştir. İkinci dil ediniminde ise rastgele hatalar ile sistemik sapmalar arasındaki çizgiyi belirler. Dil öğrencilerinin hedef dilden sapma biçimlerini inceleyerek ara dil (interlanguage) gelişim evrelerini haritalandırır. Bilişsel düzeyde ise dikkat dağınıklığı, iş yükü fazlalığı ve sezgisel yanılgıların (heuristics) karar verme mekanizmalarında yarattığı kırılmaları istatistiksel ve nitel olarak modellenmesini sağlar.
Etimoloji
Fransızca 'erreur' (sapma, yanılgı) ve Yunanca 'analysis' (çözümleme, parçalarına ayırma) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Kaza analizi (accident analysis) sonuç odaklıdır ve halihazırda gerçekleşmiş bir felaketi inceler; hata analizi ise sistemik potansiyel sapmaları ve süreç içi hataları önleyici veya gelişimsel odaklı olarak inceler.