İkili Kişilik
Dual Personality
Tanım
Bireyin içinde, her biri görece bağımsız ve genellikle zıt özellikler sergileyen iki farklı kişilik sisteminin var olması durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
32 yaşındaki bir danışan, iş yerinde son derece çekingen, itaatkâr ve ürkek bir profil sergilerken; ev ortamında veya stresli sosyal durumlarda tamamen farklı bir ses tonuna, isim tercihlerine ve agresif mizaç özelliklerine bürünmektedir. Bu ikinci durumdayken ilk durumdaki anılarına ve eylemlerine dair hiçbir bilinçli farkındalık ya da hatırlama emaresi göstermemektedir.
Derin Analiz
Tarihsel olarak psikopatoloji literatüründe 'çift benlik' ya da 'bölünmüş benlik' olarak ele alınan ikili kişilik, modern nosolojide dissosiyatif kimlik bozukluğunun daha eski ve sınırlı bir tanımlama formu olarak karşımıza çıkar. Nörobiyolojik düzlemde, bu olgu genellikle travmatik yaşantılar sonrasında üst düzey yürütücü işlevlerin ve otobiyografik belleğin entegrasyonundaki yapısal bir kusurla ilişkilendirilir. Prefrontal korteksin limbik sistemi inhibe etme kapasitesindeki anlık ve keskin dalgalanmalar, bireyin farklı kimlik halleri arasında (alterler) mekik dokumasına neden olur. Klinik pratikte bu durum, sürekli bir bellek sürekliliğinin olmaması ve benlik sınırlarındaki geçirgenlikle karakterizedir.
Etimoloji
Latince 'dualis' (ikiye ait, ikili) sözcüğü ile Yunanca 'hypostasis' veya Latince 'persona' (maske, rol, karakter) kavramlarının birleşiminden evrilmiştir.
Karıştırmayın
Şizofreni ile sıklıkla karıştırılır; ancak şizofreni bir bölünmüş kişilik durumu değil, gerçeklikle bağın kopması, sanrılar ve halüsinasyonlarla seyreden psikotik bir tablodur. İkili kişilik ise temel olarak dissosiyatif bir süreçtir.