Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

İlly

İlly (illie)

Tanım

Amerikan psikiyatri ve APA sözlük terminolojisinde 'fry' girdisine yönlendirilen, genellikle madde kullanımı veya dürtü kontrol bozukluklarıyla ilişkili geçici ya da kalıcı işlevsellik kaybını ifade eden argo kökenli bir terimdir.

Örnek Vaka / Uygulama

Acil psikiyatri kliniğine getirilen bir bireyin, yoğun sentetik madde alımı sonrasında gerçeklik algısını yitirmesi, koordinasyon bozukluğu yaşaması ve çevresindekilerle koheran iletişim kuramaması durumu, klinisyenler arasında 'illy' veya 'fried' terimleriyle nitelendirilir.

Derin Analiz

APA sözlük sistematiğinde doğrudan bağımsız bir klinik tanı kategorisi olarak yer almaz; bunun yerine 'fry' (aşırı uyarılma, toksikasyon veya nörolojik tükenmişlik durumları) kavramına atıfta bulunur. Nörobiyolojik düzlemde, özellikle dopaminerjik ve serotonerjik devrelerin akut olarak zedelenmesi veya manipüle edilmesi sonucu ortaya çıkan bilişsel ve duygusal dağınıklığı tanımlamak için kullanılır. Klinik pratikte DSM-5 kriterleri içinde karşılığı doğrudan 'illy' değil, madde kaynaklı bozukluklar veya akut stres tepkileridir.

Etimoloji

İngilizce argoda ve alt kültür literatüründe 'ill' (kötü, sorunlu, tehlikeli) sözcüğünün türevi olarak ortaya çıkmış, psikopatolojik veya sapkın davranışları niteleyen gayriresmi bir klinik niteleyicidir.

Karıştırmayın

Deliryum (daha geniş tıbbi bir etiyolojiye dayanır) ve akut intoksikasyon (doğrudan toksikolojik etkiyi tanımlar; illy ise daha çok davranışsal çöküşü kapsar).