Jeofaji
Geophagy
Tanım
Toprak, kil veya kum gibi toprak benzeri maddelerin istemsiz veya zorlayıcı bir şekilde tüketilmesi durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Yirmi altı yaşında, gebeliğinin ikinci trimesterindeki bir danışanın, son haftalarda evindeki saksı toprağını ve özel olarak temin ettiği kili yemek için karşı konulamaz bir dürtü hissettiğini bildirmesi ve laboratuvar testlerinde derin demir eksikliği anemisi saptanması.
Derin Analiz
Jeofaji, biyopsikososyal düzlemde hem psikopatolojik bir belirti hem de antropolojik bir pratik olarak karşımıza çıkar. Klinik psikiyatri bağlamında, DSM-5 tanı kriterlerinde beslenme ve yeme bozuklukları altında sınıflandırılan Pika'nın alt türlerinden biri olarak değerlendirilir. Genellikle demir, çinko veya kalsiyum gibi temel minerallerin eksikliğine (eksiklik hipotezi) veya toksinlerin bağırsakta nötralize edilmesine yönelik evrimsel bir adaptasyona yorulur. Nörobiyolojik düzeyde dopaminerjik yolaklar ve ödül mekanizmaları ile homeostatik açlık sinyallerinin bu tatta veya dokuda doyum aramasıyla ilişkilendirilir. Aynı zamanda belirli kültürlerde gebelik dönemindeki bulantıyı bastırmak veya ritüelistik inançlar sebebiyle nesiller boyu aktarılan normatif bir davranış kalıbı olabilir.
Etimoloji
Antik Yunanca 'gē' (toprak) + 'phagein' (yemek, tüketmek) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Pika (genel olarak besin değeri olmayan maddelerin yenmesi; jeofaji bunun spesifik olarak toprak ve kil versiyonudur) ve Amilofaji (nişasta bazlı maddelerin aşırı tüketimi).