Kaçıngan Kişilik Bozukluğu
Avoidant Personality Disorder
Tanım
Sosyal inhibisyon, yetersizlik duyguları ve olumsuz değerlendirilmeye karşı aşırı duyarlılık ile karakterize, ergenlik veya erken yetişkinlik döneminde başlayan kronik kişilik örüntüsü.
Örnek Vaka / Uygulama
32 yaşında bir yazılım mühendisi olan Ahmet, mesleki olarak oldukça yetkin olmasına rağmen, projelerini sunmaktan ve ekip toplantılarına katılmaktan kaçınmaktadır. En ufak bir eleştirinin bile işten atılmasıyla sonuçlanacağına dair irrasyonel bir inanca sahiptir. Yöneticisinin 'Bu raporu biraz daha detaylandırabilir misin?' şeklindeki masum bir geri bildirimini, 'Tamamen yetersiz ve beceriksiz bulunuyorum' şeklinde otomatik düşünceyle işler ve günlerce yeni bir işe odaklanamaz.
Derin Analiz
Klinik psikoloji ve psikiyatri bağlamında bu bozukluk, DSM-5-TR kriterlerine göre B Kümesi kişilik patolojileri arasında yer alır. Temelinde reddedilme korkusunun yapısal bir hiperaktivitesi yatar. Amigdala ve prefrontal korteks arasındaki regülasyon bozukluklarının, sosyal tehdit algısını kronik olarak artırdığı nörogörüntüleme çalışmalarında öne sürülmüştür. Birey, onaylanacağından kesin olarak emin olmadıkça kişilerarası ilişkilere girmekten imtina eder. Bu kaçınma davranışı, kişinin mesleki ve sosyal işlevselliğini ciddi düzeyde kısıtlar; ancak bu durum sosyal fobi gibi anksiyete bozukluklarından, kalıcı ve yaygın kişilik yapısı olmasıyla ayrışır.
Etimoloji
Latince 'evitare' [kaçınmak, sakınmak] fiili ile Yunanca 'pathos' [acı, hastalık] ve 'morphe' [form, yapı] köklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Sosyal Anksiyete Bozukluğu (Sosyal Fobi) ile sıklıkla karıştırılır. Sosyal fobide birey genellikle belirli performans durumlarından veya sosyal ortamlardan korkar ve bu durum epizodik olabilir; kaçıngan kişilik bozukluğunda ise benlik algısının kökenine işlemiş yaygın bir yetersizlik ve tüm yaşamı kapsayan bir dışlanma korkusu mevcuttur.
Keşfetmeye Devam Edin
Bağımlı Kişilik Bozukluğu
Dependent Personality Disorder
Bireyin erken yetişkinlik döneminde başlayan, kendi kararlarını alma kapasitesinden yoksunluk, başkalarının onay ve desteğine aşırı bağımlılık ve terk edilme korkusuyla karakterize küme C kişilik bozukluğu.
Bilişsel Çarpıtma
Cognitive Distortion
Bireyin gerçekliği hatalı, abartılı veya irrasyonel biçimde algılamasına yol açan kusurlu düşünce kalıplarıdır.