Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Kavrama Dayalı Öğrenme

İnsight Learning

Tanım

Bir problemin unsurlarının zihinsel olarak yeniden yapılandırılmasıyla aniden anlaşılarak çözüme ulaşılmasını sağlayan bilişsel öğrenme biçimi.

Örnek Vaka / Uygulama

Günlerce karmaşık bir matematik problemi üzerinde çalışıp hiçbir ilerleme kaydedemeyen bir öğrencinin, gece uykudan uyandığında veya tamamen farklı bir işle meşgulken denklemin eksik parçasını zihninde aniden birleştirerek çözüme ulaşması.

Derin Analiz

Gestalt psikolojisinin temel taşlarından biri olan kavrama dayalı öğrenme, davranışçı ekolün savunduğu kademeli deneme-yanılma mekanizmalarına bir alternatif olarak doğmuştur. Wolfgang Köhler'in şempanzelerle yaptığı çubuk ve kutu deneylerine dayanan bu süreç, beynin uyarıcı-tepki zincirinden bağımsız olarak çevresel verileri bütüncül bir gestalt (bütün) halinde organize etme kapasitesini yansıtır. Nörobiyolojik düzeyde, bu ani 'aha!' (Aha! experience) anı; prefrontal korteks ile temporoparietal bölgeler arasındaki hızlı ve senkronize sinaptik entegrasyonu, özellikle sağ yarımküredeki üst düzey bilişsel yeniden yapılandırma süreçlerini tetikler. Bilgi işlemleme modelinde, çalışma belleğindeki mevcut şemaların aniden güncellenmesi ve çelişkili verilerin çözülmesiyle karakterizedir.

Etimoloji

İngilizce 'insight' (içgörü, anlama, kavrama: Eski İngilizce 'in' [] + 'gesihth' [görüş, bakış]) ve 'learning' (öğrenme) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Deneme-yanılma yoluyla öğrenme ile sıklıkla karıştırılır; deneme-yanılma aşamalı ve mekanik bir pekiştireç süreci iken, kavrama dayalı öğrenme ani, zihinsel bir sıçrama ve kalıcı kavrayış içerir.