Kolerik Tip
Choleric Type
Tanım
Galen'in hümoral teorisine dayanan, çabuk öfkelenme, yüksek irritabilite ve dürtüsel tepkilerle karakterize mizaç tipi.
Örnek Vaka / Uygulama
Yönetici pozisyonundaki bir danışanın, projede yaşanan küçük bir aksama karşısında ani ve şiddetli bir öfke patlaması yaşaması, ofis eşyalarını fırlatması ve ardından çalışanlarını suçlayıcı tutumlar sergilemesi ancak kısa süre sonra bu yoğun öfkeyi unutup normal haline dönmesi.
Derin Analiz
Tarihsel kökenleri antik mizaç kuramlarına dayanan kolerik tip, modern kişilik psikolojisinde yüksek nörotisizm ve dışadönüklük eksenlerinin kesişim kümesinde yer alan reaktif bir fenotipi temsil eder. Hümoral teoride vücuttaki sarı safra (choler) fazlalığıyla ilişkilendirilen bu yapı; çevresel uyarıcılara karşı eşik değerin düşük olması, sempatik sinir sisteminin hızlı ve yoğun aktivasyonu (savaş-kaç tepkisi) ile belirgindir. Bilişsel düzeyde hedef odaklı ve liderlik vasıfları barındırabilmekle birlikte, duygu düzenleme mekanizmalarındaki ani kırılmalar ve ketleme (inhibition) güçlükleri klinikte öfke kontrol sorunları ve interpersonal çatışmalar şeklinde kendini gösterir.
Etimoloji
Antik Yunanca 'cholē' (safra, ödülsü sıvı) sözcüğünden türetilmiş olup, Hipokrat-Galen tıbbında sarı safranın (yellow bile) egemen olduğu mizaç yapısını ifade eder.
Karıştırmayın
Narsistik Kişilik Bozukluğu (grandiözite ve empati yoksunluğu içerir, mizaç değil kişilik patolojisidir); Sanguin Tip (benzer dışadönüklüğe sahiptir ancak irritabilite yerine neşe ve iyimserlik baskındır).