Konfederat
Confederate
Tanım
Deneysel çalışmalarda diğer katılımcılar tarafından gerçek bir denek sanılan ancak aslında araştırmacının önceden prova edilmiş talimatlarına göre hareket eden laboratuvar yardımcısı.
Örnek Vaka / Uygulama
Sosyal psikoloji laboratuvarında yürütülen bir grupta karar alma deneyinde, katılımcılara araştırmacı ekibinden olduğu gizlenen bir konfederat yerleştirilir. Konfederat, diğer denekler henüz görüş bildirmeden kasıtlı olarak bariz yanlış bir cevap verir ve araştırmacılar, gerçek katılımcının grup baskısı nedeniyle kendi doğru algısından ne ölçüde vazgeçtiğini gözlemler.
Derin Analiz
Deneysel psikoloji ve sosyal psikoloji metodolojisinde konfederat kullanımı, özellikle sosyal etki, uyma davranışları (conformity), itaat ve grup dinamiklerinin incelendiği paradigmalarda kritik bir rol oynar. Asch'in ünlü uyma deneyi veya Milgram'ın itaat deneyleri gibi klasik çalışmalarda, konfederatlar katılımcıların algısını manipüle etmek veya belirli sosyal baskı koşulları yaratmak için bağımsız değişkenin kontrol edilebilir bir unsuru olarak devreye sokulur. Amaç, katılımcının bilinçli farkındalığını tetiklemeden, doğal ortama benzer sosyal uyaranlar üretmektir. Araştırma etiği açısından, deney sonrasında (debriefing aşamasında) katılımcıya konfederatın rolünün detaylıca açıklanması zorunludur.
Etimoloji
Latince 'com-' (birlikte, beraber) ve 'foedus' (antlaşma, ittifak) sözcüklerinden türetilen 'confederatus' kökünden gelmektedir; bilimsel araştırmalarda deneyi yürüten kişiyle gizli bir ittifak kuran yardımcı anlamını taşır.
Karıştırmayın
Gerçek katılımcı (naif denek) ile karıştırılır; aralarındaki temel fark, konfederatın hipoteze hizmet edecek şekilde önceden yönlendirilmiş bir aktör olması, naif deneğin ise durumdan tamamen habersiz olmasıdır.