Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Kuşaklararası Travma

İntergenerational Trauma

Tanım

Şiddet, yoksulluk veya büyük felaketler gibi yaşantısal travmaların psikolojik ve epigenetik mekanizmalarla ilk maruz kalan kuşaktan sonraki nesillere aktarılması.

Örnek Vaka / Uygulama

Holokost kurtulanlarının çocuklarında gözlemlenen açıklanamayan kronik hipervijilans ve ayrılma anksiyetesi, ebeveynlerin yaşadığı sarsıcı olayların epigenetik modifikasyonlar ve travmatik anlatı kalıplarıyla sonraki nesle transferinin somut bir örneğidir.

Derin Analiz

Kuşaklararası travma; yalnızca sosyokültürel aktarım, ebeveyn tutumları ve işlevsiz aile dinamikleriyle sınırlı kalmayıp, epigenetik süreçlerle gen ekspresyonunu değiştiren biyolojik bir aktarım zeminine de dayanır. Yaşanan ağır stres faktörleri, DNA dizilimini değiştirmeksizin genlerin kimyasal belirteçlerini (metilasyon vb.) etkileyerek hipotalamik-hipofiz-adrenal (HPA) aksının regülasyonunu bozar. Bu durum, sonraki nesillerin stres yanıt sistemlerinde, korku koşullanmasında ve duygu düzenleme becerilerinde kalıcı dezavantajlar ortaya çıkarır. Klinik düzlemde; kronik kaygı, açıklanamayan suçluluk duyguları, dissosiyasyon, hipervijilans ve intrüzif düşüncelerle karakterize transgenerasyonel bir psikopatoloji ağı örer.

Etimoloji

Latince 'inter-' (arasında, karşılıklı) + 'generatio' (nesil, kuşak) köklerinden türetilmiş olup, Fransızca 'trauma' (yaralanma, darbe) kelimesiyle birleşerek nesiller arası aktarılan psikolojik ve biyolojik hasarı nitelendirir.

Karıştırmayın

Çocukluk Çağı Travması (Childhood Trauma) ile sıklıkla karıştırılır; ancak çocukluk çağı travması bireyin kendi yaşam öyküsünde maruz kaldığı olumsuzlukları kapsarken, kuşaklararası travma kişinin bizzat yaşamadığı, atalarının tecrübe ettiği bir yıkımın mirasını taşır.