Olumsuz Kalıpyargı
Negative Stereotype
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Akademik başarı testine giren göçmen kökenli bir öğrencinin, 'azınlık gruplarının akademik olarak yetersiz olduğu' yönündeki yaygın olumsuz kalıpyargıyı bilmesi nedeniyle stres yaşayıp potansiyelinin altında performans göstermesi.
Derin Analiz
Olumsuz kalıpyargı, bilişsel ekonominin bir yan ürünü olarak zihnin sosyal dünyayı kategorize etme mekanizmasından beslenir. Sosyal kimlik teorisi ve öz-kategorizasyon kuramı bağlamında değerlendirildiğinde, iç grup kayırmacılığı ve dış grup dışlamasının temel yapı taşlarından birini oluşturur. Amigdala öncülüğündeki hızlı tehdit değerlendirmesi ve prefrontal korteksteki önyargılı karar alma süreçleri bu inançların pekişmesinde rol oynar. Bireylerde örtük önyargıların (implicit bias) oluşmasına zemin hazırlayarak ayrımcılık, mikro-agresyonlar ve kalıpyargı tehdidi (stereotype threat) gibi fenomene neden olur. Bu durum, maruz kalan grubun performansını, öz-saygısını ve mental sağlığını doğrudan zedeler.
Etimoloji
Fransızca 'stéréotype' (darphane matris kalıbı) ve Latince 'negativus' (olumsuzluk, yokluk belirten) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Önyargı (duygusal tutum), ayrımcılık (davranışsal boyut) ve stereotip tehdidi (kalıpyargının performans üzerindeki baskı etkisi) ile sıklıkla karıştırılır; ancak olumsuz kalıpyargı bu süreçlerin bilişsel inanç temelini oluşturur.
Keşfetmeye Devam Edin
Önyargı
Önyargı
Prejudice
Herhangi bir nesnel deneyim veya kanıta dayanmaksızın, bir bireye ya da gruba yönelik peşinen geliştirilen olumsuz tutum ve inanç sistemi.
İncele
Örtük Önyargı
Örtük Önyargı
İmplicit Bias / İmplicit Prejudice
🔹 1. (implicit bias): Bireylerin bilinçli farkındalığı veya kasıtlı onayı olmaksızın, algı, yargı ve davranışlarını etkileyen otomatik olarak tetiklenen bilinçsiz ilişkilendirmeler veya değerlendirmeler. 🔹 2. (implicit prejudice): Bireyin bilinçli farkındalığında olmaksızın, belirli bir sosyal gruba karşı sergilediği olumsuz tutum ve eğilim.
İncele