Öngörücü Başa Çıkma
Anticipatory Coping
Tanım
Yakın gelecekte gerçekleşme potansiyeli taşıyan kritik ve riskli olayların yaratacağı olumsuzlukları önlemek veya en aza indirmek amacıyla devreye sokulan proaktif bir stres yönetimi stratejisidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Önümüzdeki hafta başında yönetim kurulu önünde kritik bir sunum yapacak olan bir yöneticinin, sunum sırasında gelebilecek zor soruları önceden listeleyip bunlara yönelik veri setleri hazırlaması ve aynı zamanda sunum öncesi gevşeme egzersizleri yaparak kaygısını regüle etmesi öngörücü başa çıkma stratejisinin somut bir örneğidir.
Derin Analiz
Stres ve başa çıkma psikolojisi bağlamında Ralf Schwarzer ve Nina Knoll tarafından modellenen öngörücü başa çıkma, henüz ortaya çıkmamış ancak gelişi kesin veya yüksek ihtimalli olan tehditler karşısında gösterilen zihinsel ve davranışsal hazırlık sürecidir. Bu mekanizma reaktif değil proaktiftir; yani birey, kriz anını beklemek yerine potansiyel riskleri önceden analiz eder. Bilişsel düzeyde iki temel kola ayrılır: Problem odaklı çabalar (kaynak artırma, sosyal destek arama, strateji değiştirme) ve duygu odaklı düzenlemeler (durumu yeniden çerçeveleme, dikkati dağıtma, güvence alma). Yaşantısal birikim ve bilişsel olgunlaşmayla birlikte orta ve ileri yaşlarda kullanım sıklığı artış gösterir, böylece belirsizliğin anksiyojenik etkileri tamponlanır.
Etimoloji
İngilizce 'anticipatory' (Latince 'anticipare': önceden almak, önlem almak) ve 'coping' (Orta İngilizce 'copen': vurmak, mücadele etmek, üstesinden gelmek) kelimelerinin birleşiminden oluşmuştur.
Karıştırmayın
Reaktif başa çıkma (olay gerçekleştikten sonra devreye giren stratejiler) ve önleyici (proactive) başa çıkma (uzak gelecekteki belirsiz hedefler ve gelişim için kaynak biriktirme) kavramlarıyla karıştırılır; ayırt edici özelliği, yakın gelecekteki spesifik ve somut bir risk olayına odaklanmış olmasıdır.