PASS Modeli
PASS Model
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
10 yaşındaki bir öğrencinin okul başarısızlığı nedeniyle klinik değerlendirmeye alındığını varsayalım. WISC-R gibi genel bir zeka testi çocuğun toplam IQ puanını ortalamanın altında verebilir; ancak PASS modeli temelli bir batarya uygulandığında, çocuğun 'Eşzamanlı işlemleme' skorlarının çok yüksek olduğu, buna karşın 'Ardışık işlemleme' ve 'Planlama' alt testlerinde ciddi işlevsel açıklar bulunduğu saptanır. Bu bulgu, çocuğun genel zihinsel kapasite sorunundan ziyade, bilgiyi sırasıyla işleme ve eyleme dökme basamaklarında nörobiyolojik bir kısıtlılığına işaret eder ve müdahale programı bu spesifik zayıflığı güçlendirmek üzere tasarlanır.
Derin Analiz
PASS modeli, zekayı genel ve yekpare bir faktör (gibi) ele alan geleneksel yaklaşımlara meydan okuyarak, beyindeki bilgi işleme akışını nöropsikolojik temelde yapılandırır. J.P. Das ve Jack A. Naglieri tarafından geliştirilen bu model; ön beyin ve kortikal alanların işlevlerini baz alır. Modelin ilk bileşeni olan 'Planlama', bilişsel aktivitelerin organizasyonunu ve yürütücü işlevleri yönetirken; 'Dikkat', uyanıklık seviyesini ve seçici odaklanmayı sağlar. 'Eşzamanlı (Simultaneous) işlemleme', uyarıcıların bütüncül bir biçimde, bir bütün olarak algılanmasını ve ilişkisel bağların kurulmasını; 'Ardışık (Successive) işlemleme' ise bilgilerin belirli bir sıra, dizi ve kronolojik takip gerektiren formatlarda işlenmesini ifade eder. Klinik değerlendirmede, özellikle öğrenme güçlükleri ve nörogelişimsel farklılıkların ayrıştırılmasında geleneksel IQ testlerine kıyasla daha nitelikli bir bilişsel profil sunar.
Etimoloji
İngilizce 'Planning, Attention, Simultaneous, Successive' kelimelerinin baş harflerinden oluşan bir akronimdir; kökeni Alexander Luria'nın nöropsikolojik fonksiyon kuramına dayanır.
Karıştırmayın
Spearman'ın Genel Zeka Faktörü (g) ve Cattell-Horn-Carroll (CHC) Zeka Teorisi ile karıştırılır. CHC teorisi daha çok geniş ve dar bilişsel yetenekleri hiyerarşik bir yapıda sınıflandırırken, PASS modeli doğrudan Luryacı nörofizyolojik süreçlere odaklanır ve statik bir zeka ölçümünden ziyade dinamik bilgi işleme yollarını inceler.
Keşfetmeye Devam Edin
Nöropsikolojik Değerlendirme
Nöropsikolojik Değerlendirme
Neuropsychological Assessment
Çeşitli standardize testler aracılığıyla beyin hasarı veya işlev bozukluğunun varlığını, doğasını ve kapsamını saptayan kapsamlı klinik değerlendirme süreci.
İncele