Paylaşılan Çevre
Shared Environment
Tanım
Aynı haneyi paylaşan bireylerin ortaklaşa maruz kaldığı ve genetik etkilerden bağımsız olarak aralarındaki benzerliği artıran çevresel faktörlerin bütünü.
Örnek Vaka / Uygulama
Aynı evde büyüyen ve aynı ebeveynler tarafından aynı disiplin kurallarıyla yetiştirilen iki kardeşin, aile içi ekonomik stresörlere ve ortak beslenme alışkanlıklarına bağlı olarak benzer kaygı düzeyleri geliştirmesi.
Derin Analiz
Davranış genetiğinde ve kantitatif genetik modellerinde (özellikle ikiz ve evlat edinme çalışmalarında), fenotipik varyansın, genetik (A) ve benzersiz çevre (E) ile birlikte temel bileşenlerinden biri olan C faktörünü ifade eder. Paylaşılan çevre; ebeveynlerin çocuk yetiştirme tutumları, hane halkının sosyoekonomik düzeyi, mahalle kalitesi ve ortak kültürel uyaranlar gibi aynı çatı altında yaşayan bireylerin deneyimlediği unsurları kapsar. Klasik ikiz çalışmalarında, monozigotik ve dizigotik ikizlerin korelasyonlarının karşılaştırılması yoluyla bu varyans bileşeni istatistiksel olarak modellenir. Gelişimsel psikopatoloji ve nörogelişimsel süreçlerde, bu faktörlerin bireylerin genotipleriyle girdiği etkileşimler (GxE) ve korelasyonlar (rGE), fenotipik varyansın ayrıştırılmasında kritik analitik zorluklar doğurur.
Etimoloji
İngilizce 'share' (paylaşmak, ortak kullanmak) fiilinden türetilen türev sıfat ve Latince 'ambientia' (çevreleyen, etrafı sarmalayan) kökünden gelen 'environment' kelimesinin birleşiminden oluşan davranış genetiği terimi.
Karıştırmayın
Benzersiz çevre (nonshared environment) ile sıklıkla karıştırılır; ayırt edici nokta, paylaşılan çevrenin kardeşleri birbirine benzer kılan unsurları kapsaması, benzersiz çevrenin ise kardeşleri birbirinden farklılaştıran kişisel deneyimleri (farklı öğretmenler, farklı arkadaş grupları, bireysel kazalar) hedef almasıdır.
Keşfetmeye Devam Edin
Davranış Genetiği
Davranış Genetiği
Behavior Genetics / Behavioral Genetics
🔹 1. (behavior genetics): Bireysel davranış farklılıklarında genetik ve çevresel faktörlerin göreceli katkılarını inceleyen disiplinler arası bilim dalı. 🔹 2. (behavioral genetics): Ailesel ve kalıtsal davranış kalıpları ile psikolojik özelliklerin genetik mekanizmalarını inceleyen disiplinlerarası bilim dalıdır.
İncele
Kalıtılabilirlik
Kalıtılabilirlik
Heritability
Bir popülasyondaki fenotipik varyansın ne kadarının genetik faktörlerden kaynaklandığını gösteren istatistiksel tahmin.
İncele