Psikotisizm
Psychoticism
Tanım
Hans Eysenck'in P-E-N kişilik modelinde yer alan; saldırganlık, dürtüsellik, soğukluk ve antisosyal eğilimlerle karakterize edilen kişilik boyutu.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik mülakatta, başkalarının acısına karşı duygusal bir rezonans göstermeyen, kuralları hiçe sayan ve ani öfke patlamaları yaşayan bir danışanın, EYS (Eysenck Kişilik Envanteri) testinde psikotisizm alt boyutundan yüksek puan alması bu kavramın somut bir yansımasıdır.
Derin Analiz
Psikotisizm, Eysenck'in üçlü kişilik kuramının en tartışmalı ve klinik ağırlıklı boyutudur. Düşük düzeyde uyumluluk, empati eksikliği ve kural tanımazlıkla kendini gösterir. Yapı, yüksek derecede yaratıcılık ile psikotik bozukluklara yatkınlık arasında bir köprü olarak tasarlanmıştır. Nörobiyolojik temelleri incelendiğinde, bu boyutta yüksek puan alan bireylerin dopaminerjik sistem aktivasyonunda farklılıklar ve merkezi sinir sisteminde düşük uyarılma eşiği sergiledikleri görülmektedir. Klinik değerlendirmede, şizofreni ve bipolar bozukluk gibi majör psikiyatrik tabloların premorbid (hastalık öncesi) kişilik özellikleriyle anlamlı korelasyonlar gösterir.
Etimoloji
Karıştırmayın
Nörotisizm ile sıkça karıştırılır; ancak nörotisizm duygusal istikrarsızlık, kaygı ve korku odaklıyken, psikotisizm dürtü kontrolsüzlüğü, saldırganlık ve kişilerarası mesafelilikle ayrışır.
Keşfetmeye Devam Edin
Antisosyal Kişilik Bozukluğu
Antisosyal Kişilik Bozukluğu
Antisocial Personality Disorder / Dyssocial Personality
🔹 1. (antisocial personality disorder): Başkalarının haklarını kronik olarak hiçe sayma, ihlal etme ve suçluluk, pişmanlık veya empati yoksunluğu ile karakterize, on sekiz yaşından sonra tanısı konulabilen yaygın bir kişilik bozukluğudur. 🔹 2. (dyssocial personality): Toplumsal kurallara ve başkalarının haklarına sürekli bir biçimde uymama, bunları ihlal etme ve empati yoksunluğu ile karakterize edilen kişilik bozukluğudur.
İncele