SORC
SORC
Tanım
Davranış analizinde işlevsel değerlendirme yapmak amacıyla kullanılan; uyarıcı, organizmik değişkenler, tepki ve sonuç bileşenlerini sistematik olarak inceleyen dört değişkenli model.
Örnek Vaka / Uygulama
Sosyal anksiyete bozukluğu yaşayan bir danışanın topluluk önünde konuşmaktan kaçınma davranışının SORC modeliyle analizi: S (Uyarıcı): Toplantıda sunum yapma talebi. O (Organizmik değişken): Danışanın geçmişteki başarısızlık deneyimleri, düşük öz-yeterlik algısı ve artmış fizyolojik uyarılmışlık hali. R (Tepki): Kalp çarpıntısı, titreme ve kürsüye çıkmayı reddetme. C (Sonuç): Sunum yapmaktan kurtulmanın yarattığı anlık rahatlama (negatif pekiştirme), böylece kaçınma davranışının kalıcılaşması.
Derin Analiz
SORC modeli, davranışçı ekolün ve uygulamalı davranış analizinin temel taşı olan işlevsel formülasyonun (S-O-R-C) teorik omurgasını oluşturur. S (Stimulus) aşaması, davranışı tetikleyen çevresel tetikleyicileri ve durumsal belirleyicileri inceler. O (Organismic variables) aşaması, bireyin genetik geçmişini, öğrenme tarihçesini, fizyolojik durumunu ve anlık bilişsel/duygusal kapasitesini ele alarak uyarıcı-tepki denklemini modüle eden içsel faktörleri hesaba katar. R (Response) aşaması, gözlemlenen motor, sözel veya fizyolojik tepkinin ta kendisidir. C (Consequence) aşaması ise bu tepkiyi takip eden pekiştireçleri veya cezalandırıcıları inceleyerek davranışın gelecekteki olasılığını belirler. Bu çok katmanlı yaklaşım, davranışın sadece dışsal uyarıcılarla açıklanamayacağını, organizmanın içsel dinamiklerinin de süreçte aktif rol oynadığını kabul eder.
Etimoloji
İngilizce davranışçı terminolojide Stimulus (Uyarıcı), Organismic variables (Organizmik değişkenler), Response (Tepki) ve Consequence (Sonuç) kelimelerinin baş harflerinden oluşan bir akronimdir.
Karıştırmayın
Klasik koşullanmadaki uyarıcı-tepki (S-R) modeli ve edimsel koşullanmadaki üçlü kontingens (A-B-C: Antecedent-Behavior-Consequence) analizi ile karıştırılır. SORC, A-B-C analizinden farklı olarak 'Organismik' (O) değişkenleri merkeze alarak bireyin içsel ve biyolojik-bilişsel durumunu formülasyona entegre eder.
Keşfetmeye Devam Edin
Negatif Pekiştirme
Negatif Pekiştirme
Negative Reinforcement
İstenmeyen veya itici bir uyarıcının ortamdan uzaklaştırılması, önlenmesi ya da ertelenmesi yoluyla bir davranışın tekrarlanma olasılığının artırılması sürecidir.
İncele
Durumsal Belirleyici
Durumsal Belirleyici
Situational Determinant
Bir organizmanın tepkisinden önce ve sonra var olan, davranışın ortaya çıkışını ve seyrini etkileyen çevresel koşuldur.
İncele