Stockholm Sendromu
Stockholm Syndrome
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Yıllardır eşi tarafından hem fiziksel hem de psikolojik şiddete maruz kalan bir kadının, kolluk kuvvetlerinin veya sosyal hizmetlerin müdahale girişimlerini 'kocasını elinden almaya çalışan düşmanca hamleler' olarak nitelendirip şikayetini geri alması ve faili koruması bu dinamik için somut bir örnektir.
Derin Analiz
Klinik psikoloji ve travmatoloji ekseninde Stockholm sendromu, tam teşekküllü bir ruhsal bozukluk olarak DSM-5 veya ICD-11'de müstakil bir tanı kategorisi olarak yer almaz; daha ziyade travmatik bağ kurma (traumatic bonding) ve kompleks travma (C-PTSD) bağlamında ele alınan bir hayatta kalma mekanizmasıdır. Şiddet döngüsü içerisinde failin mutlak güç ve kontrol sahibi olduğu, mağdurun ise kaçış imkanının bulunmadığı asimetrik güç dinamiklerinde tetiklenir. Nörobiyolojik düzeyde, kronik tehdit altında salgılanan yüksek düzeyli kortizol ve adrenalin, rasyonel karar alma süreçlerini yürüten prefrontal korteksin işlevini baskılarken, amigdala temelli hayatta kalma reflekslerini (savaş/kaç/donakal) aktive eder. Mağdur, failin küçük lütuflarını (örneğin canına kıymamasını) birer merhamet göstergesi olarak yanlış yorumlayarak bilişsel çelişkiyi azaltır ve sistemsel bir adaptasyon geliştirir.
Etimoloji
1973 yılında İsveç'in başkenti Stockholm'de gerçekleşen bir banka soygunu ve rehine krizinden (Kreditbanken) türetilmiş coğrafi kökenli bir addır; terim İsveçli psikiyatrist ve kriminolog Nils Bejerot tarafından literatüre kazandırılmıştır.
Karıştırmayın
Travmatik bağ (traumatic bonding) ile sıkça karıştırılır; travmatik bağ daha geniş bir şiddet döngüsü içindeki iniş çıkışları kapsarken, Stockholm sendromu spesifik olarak rehin alma, mutlak kontrol ve kurtarıcılara karşı düşmanlık unsurlarını barındırır.
Keşfetmeye Devam Edin
Bilişsel Çelişki
Bilişsel Çelişki
Cognitive Dissonance
Bilişsel sistemdeki iki veya daha fazla inanç, tutum veya davranış arasında tutarsızlık olduğunda ortaya çıkan ve bireyde güçlü bir motivasyonel gerilim yaratan hoş olmayan psikolojik durum.
İncele