Kompleks Travma
Complex Trauma
Tanım
Bireyin, genellikle erken çocukluk döneminde başlayan ve birincil bakım verenlerle ilişkiler bağlamında gerçekleşen, uzun süreli, tekrarlayıcı ve kaçınılmaz kişilerarası travmalara maruz kalması sonucunda ortaya çıkan çok boyutlu ruhsal durum.
Örnek Vaka / Uygulama
Yetişkinliğinde yakın ilişki kurmakta sürekli zorlanan, en ufak bir eleştiride yoğun terk edilme korkusu ve öfke patlamaları yaşayan, aynı zamanda kronik migren ve gastrointestinal rahatsızlıkları bulunan bir danışanın, geçmişindeki uzun süreli çocukluk ihmali ve istismarı öyküsü kompleks travmanın klinik görünümünü oluşturur.
Derin Analiz
Kompleks travma, tekil ve akut travmatik olaylardan (örn. doğal afet, kaza) farklı olarak, kronik ve ilişkisel bir zeminde gelişir. Judith Herman'ın öncülük ettiği klinik kavramsallaştırmada; bağlanma sistemlerinin yıkımı, duygudurum düzenlemesinde kronik güçlükler, dissosiyatif süreçler, somatizasyon ve kimlik algısında parçalanma ile karakterizedir. Nörobiyolojik düzeyde, gelişmekte olan beynin hipokampus, amigdala ve prefrontal korteks arasındaki homeostatik dengesini kalıcı olarak bozar. Bu durum, bireyin tehdit algısını kronikleştirerek otonom sinir sisteminin 'savaş-kaç-don' tepkilerini sürekli kılınmasına yol açar. ICD-11'de Karmaşık Travmatik Stres Bozukluğu (K-TSB) olarak ayrı bir tanı kategorisinde yer alırken, DSM-5'te yaygın olarak travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) spektrumu ve eşlik eden kişilik örüntüleri (özellikle sınır kişilik özellikleri) üzerinden ele alınmaktadır.
Etimoloji
Latince 'complexus' [sarılmış, birbirine dolanmış, karmaşık] ve Yunanca 'trauma' [yaralanma, yara] sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) genellikle tekil ve ani bir olaya (örn. trafik kazası, savaş) odaklanırken, kompleks travma kronik, tekrarlayıcı ve kişilerarası ihanet içeren uzun vadeli yaşantıları kapsar.