Stres Bağışıklığı
Stress İmmunity
Tanım
Duygusal zorlanmalara karşı yüksek düzeyde geliştirilmiş tolerans kapasitesi ve stresli durum veya olaylara karşı reaksiyon vermeme durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Acil servis departmanında çalışan bir travmatoloji cerrahının, ard arda gelen kritik ve ölümcül vakalar karşısında panik yapmaksızın, bilişsel netliğini ve motor becerilerini koruyarak operasyonları yönetmesi stres bağışıklığının klinik ve somut bir tezahürüdür.
Derin Analiz
Stres bağışıklığı, bireyin akut veya kronik stresörler karşısındahomeostatik dengesini koruma ve psikolojik esneklik (resilience) sergileme yeteneğini ifade eder. Nörobiyolojik düzeyde bu durum, hipotalamus-hipofiz-adrenal (HPA) aksının regülasyonu, prefrontal korteksin amigdala üzerindeki top-down (yukarıdan aşağıya) inhibitör kontrolü ve nörotransmitter sistemlerinin (özellikle serotonerjik ve dopaminerjik yollar) adaptif tepki kapasitesi ile yakından ilişkilidir. Ancak mutlak bir tepkisizlik patolojik bir duyarsızlaşmaya (dissosiasyon veyaalexithymia) işaret edebileceğinden, klinik pratikte stres bağışıklığı sağlıklı bir başa çıkma mekanizması ve duygusal düzenleme becerisi olarak ele alınır.
Etimoloji
İngilizce 'stress' (Latince 'stringere': germek, sıkmak) ve 'immunity' (Latince 'immunitas': bağışıklık, ayrıcalık, yükümlülükten muaf tutulma) kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Duygusal küntlük (emotional blunting) ve dissosiyatif kopuş (dissociative detachment) ile sıklıkla karıştırılır. Stres bağışıklığı aktif bir adaptif kapasite ve işlevsellik sağlarken, karıştırılan terimler işlevselliğin bozulduğu patolojik savunma mekanizmalarıdır.
Keşfetmeye Devam Edin
HPA Aksı
HPA Aksı
HPA Axis
Hipotalamus, hipofiz bezi ve adrenal korteks arasındaki karmaşık geri bildirim döngüsünü ifade eden, vücudun strese verdiği ana hormonal yanıt sistemidir.
İncele