Üst Düzey Düşünce
Higher Order Thought
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik bir mülakatta hastanın sadece 'Korkuyorum' demesi birincil duygu durumuyken, 'Neden bu kadar kaygılı olduğumu anlamaya çalışıyorum ve bu korkunun geçmişteki reddedilme deneyimlerimle bağlantılı olduğunu fark ediyorum' şeklinde bir öz-değerlendirme yapması üst düzey düşüncenin net bir göstergesidir.
Derin Analiz
Bilişsel bilimler ve felsefe kesişim kümesinde yer alan üst düzey düşünce, basit uyaran-tepki döngülerinin ötesine geçen; meta-biliş, yürütücü işlevler ve öz-gönderimsel aktiviteleri kapsayan karmaşık bir zihinsel mimaridir. David M. Rosenthal’ın Öztürevsel Düşünce Teorisi (Higher-Order Thought Theory) bağlamında, bir zihinsel durumun bilinçli nitelik kazanabilmesi için, bireyin o zihinsel durum hakkında ikincil ve kasıtlı bir düşünceye sahip olması, yani o durumu deneyimlediğini bilmesi ve raporlayabilmesi şart koşulur. Nöral düzeyde prefrontal korteksin ve Default Mode Network (Varsayılan Durum Ağı) yapıların entegre çalışmasıyla koordine olur.
Etimoloji
İngilizce 'high' (yüksek) ve 'order' (düzen/derece) sıfatları ile 'thought' (düşünce) adının birleşiminden oluşan; bilişsel hiyerarşide birincil duyusal işleme süreçlerinin üzerinde konumlanan zihinsel faaliyetleri tanımlayan modern bilişsel bilim terimi.
Karıştırmayın
Birincil süreç bilinç (primary consciousness) ve otomatik algısal farkındalık ile karıştırılır. Temel fark, üst düzey düşüncenin meta-bilişsel içgörü, kavramsal manipülasyon ve niyetlilik barındırmasıdır.