Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Davranışsal Taban Çizgisi

Behavior Baseline

Tanım

Bağımsız bir değişkenin etkilerini değerlendirmek amacıyla, herhangi bir müdahale uygulanmadan önceki davranışın istikrarlı durumunu gösteren ölçüm referansıdır.

Örnek Vaka / Uygulama

Yıkıcı davranışlar sergileyen 7 yaşındaki bir danışanın öfke nöbetleri, herhangi bir davranış değiştirme terapisi uygulanmadan önce dört hafta boyunca kaydedilir. Bu süreçte haftalık ortalama yedi nöbet gözlenmişse, bu veri 'davranışsal taban çizgisi' olarak kabul edilir ve sonrasında başlatılan kognitif davranışçı müdahalenin etkinliği bu çizgiyle kıyaslanır.

Derin Analiz

Deneysel psikoloji ve uygulamalı davranış analizi (ABA) metodolojisinde, müdahale öncesi gözlemlenen doğal frekans, süre veya şiddet düzeyini ifade eder. Bu metrik, içsel ve dışsal değişkenlerin dalgalanmalarını minimize etmek için ardışık ölçümlerle kararlı bir duruma (steady state) ulaşana kadar takip edilir. Taban çizgisi olmaksızın yürütülen müdahalelerde, gözlenen değişimlerin bağımsız değişkene mi yoksa dışsal karıştırıcı etkenlere (matürasyon, tarihsel süreç vb.) mi ait olduğunu istatistiksel ve metodolojik olarak ayırt etmek imkansızdır. Bu yönüyle hem klinik değerlendirmelerde hem de tek denekli araştırma tasarımlarında temel bir kontrol mekanizması işlevi görür.

Etimoloji

İngilizce 'behavior' (davranış; Eski İngilizce 'behebban' ve 'havan' birleşimi) ve 'baseline' (taban çizgisi; 19. yüzyıl denizcilik ve ölçüm terminolojisinden köken alan 'base' [temel] + 'line' [çizgi] kelimelerinin birleşimi).

Karıştırmayın

Kontrol grubu ile karıştırılabilir; ancak kontrol grubu gruplar arası tasarımlarda denekleri temsil ederken, taban çizgisi tek denekli ya da zaman serisi tasarımlarında bireyin kendi içindeki referans durumunu ifade eder.