Yüksek Potaslı Antipsikotik
High-potency Antipsychotic
Tanım
Dopamin D2 reseptörlerine karşı nispeten yüksek afiniteye sahip olan ve genellikle belirgin ekstrapiramidal yan etkilere yol açan konvansiyonel antipsikotik ajan sınıfı.
Örnek Vaka / Uygulama
Akut paranoid şizofreni tanısıyla acil servise getirilen, ajite ve gerçeği değerlendirme yetisi tamamen bozulmuş bir hastaya, hızlı bir şekilde psikotik tablodan çıkabilmesi için haloperidol gibi yüksek potaslı bir antipsikotik başlanır. Klinik takipte psikotik semptomlar hızla gerilerken, hastanın kollarında ve bacaklarında belirgin kas sertliği (rijidite) ve istemsiz kasılmalar gözlenir; bu durum ilacın yüksek D2 blokajına bağlı ekstrapiramidal yan etki profiliyle açıklanır.
Derin Analiz
Yüksek potaslı antipsikotikler, mezolimbik yoldaki dopaminerjik aşırı aktiviteyi baskılayarak psikotik semptomların (halüsinasyonlar, sanrılar) tedavisinde miligram bazında düşük dozlarda dahi yüksek etkinlik gösteren birinci kuşak (tipik) ilaçlardır. D2 reseptör blokajı güçleri oldukça fazladır; ancak bu durum, bazal ganglionlardaki nigrostriatal yolda dopaminin inhibisyonuna bağlı olarak parkinsonizm, akatazi ve distoni gibi ekstrapiramidal semptom (EPS) riskini doğrudan artırır. Muskarinik kolinerjik veya alfa-1 adrenerjik reseptörlere olan afiniteleri düşük olduğundan, sedasyon, ortostatik hipotansiyon ve antikolinerjik yan etkiler (ağız kuruluğu, kabızlık) düşük potaslı ajanlara kıyasla daha az görülür.
Etimoloji
Karıştırmayın
Düşük potaslı antipsikotikler (chlorpromazine gibi daha yüksek miligram dozları gerektiren, antikolinerjik ve sedatif yan etkileri baskın olan birinci kuşak ajanlar) ile sıklıkla karıştırılır. Ayrıca atipik (ikinci kuşak) antipsikotiklerin bir kısmında da yüksek D2 afinitesi görülebilir ancak serotonin-dopamin blokaj oranları farklıdır.
Keşfetmeye Devam Edin
Ekstrapiramidal Semptomlar
Ekstrapiramidal Semptomlar
Extrapyramidal Symptoms (EPS)
Genellikle antipsikotik ilaçların yan etkisi olarak ortaya çıkan; kas sertliği, istem dışı hareketler, tremor ve motor huzursuzluk gibi ekstrapiramidal sistem disfonksiyonuna bağlı gelişen klinik bulgular kümesidir.
İncele
Konvansiyonel Antipsikotik
Konvansiyonel Antipsikotik
Conventional Antipsychotic
Şizofreni ve diğer psikotik bozuklukların tedavisinde ilk geliştirilen, temel olarak dopamin D2 reseptör blokajı yoluyla etki gösteren birinci nesil psikotrop ilaç grubu.
İncele
Haloperidol
Haloperidol
Haloperidol
Butirofenon sınıfına ait, dopamin D2 reseptör blokajı yoluyla etki gösteren yüksek potensli tipik bir antipsikotik ajan.
İncele