Konvansiyonel Antipsikotik
Conventional Antipsychotic
Tanım
Şizofreni ve diğer psikotik bozuklukların tedavisinde ilk geliştirilen, temel olarak dopamin D2 reseptör blokajı yoluyla etki gösteren birinci nesil psikotrop ilaç grubu.
Örnek Vaka / Uygulama
Otuz beş yaşında paranoid şizofreni tanısı ile takip edilen bir hastanın akut psikotik atak sırasında gerçeği değerlendirme yetisini yitirmesi, işitsel varsanılar ve persecutuar sanrılar bildirmesi üzerine acil serviste haloperidol gibi yüksek potaslı bir konvansiyonel antipsikotik ile tedaviye başlanması ve akabinde gelişebilecek akut distoni riskine karşı profilaktik antikolinerjik eklenmesi.
Derin Analiz
Konvansiyonel antipsikotikler, psikofarmakoloji tarihindeki devrim niteliğindeki ilk ajanlardır. Genellikle dopaminerjik sistem aşırı aktivitesini baskılamak amacıyla mezolimbik yoldaki D2 reseptörlerini bloke ederek çalışırlar. Ancak bu reseptör seçiciliğinin sınırlı olması, nigrostriatal, tuberoinfundibular ve mezokortikal yollarda da dopamin blokajına yol açar. Bu durum, ekstrapiramidal semptomlar (EPS), tardiv diskinezi ve hiperprolaktinemi gibi klinik komplikasyonların ortaya çıkmasına zemin hazırlar. Pozitif semptomların (halüsinasyonlar, sanrılar) tedavisinde yüksek etkinlik gösterirken, negatif semptomlar ve bilişsel yetersizlikler üzerinde genellikle yetersiz kalırlar.
Etimoloji
Latince 'contra-' (karşı) + 'venire' (gelmek) kökünden türetilen konvansiyonel (geleneksel/tipik) kelimesi ile Yunanca 'anti-' (karşı) + 'psyche' (ruh/zihin) köklerine dayanan antipsikotik kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Atipik antipsikotikler (ikinci nesil) ile karıştırılır; konvansiyonel ajanlar daha yüksek ekstrapiramidal yan etki profiline ve düşük serotonin-dopamin oranına sahipken, atipikler hem serotonin hem dopamin antagonizması sergiler.
Keşfetmeye Devam Edin
Atipik Antipsikotik
Atypical Antipsychotic
Şizofreni ve bipolar mani gibi psikotik bozuklukların tedavisinde kullanılan, birinci nesil antipsikotiklere kıyasla daha düşük ekstrapiramidal yan etki profiline sahip ikinci nesil psikotrop ilaç sınıfı.
Dopamin Hipotezi
Dopamine Hypothesis
Şizofreni gibi psikiyatrik bozuklukların, beyindeki dopaminerjik aktivitenin bozulmasından (özellikle mezolimbik aşırı ve prefrontal yetersiz aktiviteden) kaynaklandığını öne süren nörobiyolojik model.