Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Yükselen Retiküler Aktive Edici Sistem

ARAS

Tanım

Orta beyindeki retiküler formasyondan talamusa ve oradan serebral korteksin tüm bölgelerine sinirsel uyarılar ileterek uyanıklık ve uyku-uyanıklık döngülerini düzenleyen nöral yollar ağıdır.

Örnek Vaka / Uygulama

Gece yarısı aniden çalan bir telefon sesiyle uykudan uyanıp saniyeler içinde zihinsel netlik kazanma ve çevreyi algılama süreci, ARAS'ın retiküler formasyondan gelen duyusal girdileri ani bir şekilde kortekse ileterek uyarılma düzeyini maksimuma çıkarmasının doğrudan bir sonucudur.

Derin Analiz

ARAS, beyin sapının tegmental bölgesinde yer alan retiküler formasyon çekirdeklerinden başlayıp yukarı doğru yayılan karmaşık bir sinir lifleri ağıdır. Monoaminerjik ve kolinerjik nörotransmitter sistemlerini (norepinefrin, serotonin, histamin, asetilkolin) kullanarak talamik intralaminar çekirdekler üzerinden tüm kortekse yaygın projeksiyonlar gönderir. Birincil işlevi kortikal uyarılmışlığı (arousal) ve dikkat odaklanmasını sürdürmektir. Bu sistemin hasar görmesi veya inhibe olması, talamokortikal devrelerin senkronizasyonunu bozarak derin koma hallerine veya vejetatif durumlara yol açabilir.

Etimoloji

Latince 'ascendere' (yukarı tırmanmak) + Latince 'reticulum' (küçük ) + Latince 'activare' (etkinleştirmek) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Retiküler Formasyon (ARAS'ın anatomik çekirdek yapısını oluşturur ancak ARAS bu sistemin özellikle yukarı yönlü uyarıcı projeksiyonlarını kapsar) ve Limbik Sistem (duygusal işleme odaklanırken ARAS uyanıklık ve bilinç tonusunu düzenler).