Amfetamin Zehirlenmesi
Amphetamine İntoxication
Tanım
Amfetamin veya benzeri maddelerin yakın zamanda alımına bağlı olarak ortaya çıkan, davranışsal, psikolojik ve fizyolojik bulgularla karakterize geri dönüşümlü klinik sendrom.
Örnek Vaka / Uygulama
Acil servise getirilen 28 yaşındaki bir bireyde; aşırı huzursuzluk, etraftakilere karşı düşmanca ve şüpheli tutumlar, taşkın davranışlar, konuşmada hızlanma ve bariz pupil dilatasyonu gözlenmiştir. Anamnezde birkaç saat önce yüksek doz yasa dışı amfetamin türevi madde kullandığı öğrenilmiştir. Klinik tablo, madde metabolize oldukça gerileyen tipik bir akut amfetamin zehirlenmesi tablosudur.
Derin Analiz
Amfetamin zehirlenmesi, merkezi sinir sisteminin aşırı uyarılmasıyla, özellikle presinaptik sinir uçlarından dopamin, norepinefrin ve serotonin salınımının artması ve geri alımının (reuptake) engellenmesiyle meydana gelir. DSM-5 ve DSM-5-TR sınıflandırmasında 'uyarıcı zehirlenmesi' (stimulant intoxication) başlığı altında ele alınır. Klinik tabloda; öfori, hipervijilans, grandiyozite, interpersonal çatışmalar, anksiyete, öfke, impulsivite ve muhakeme bozukluğu gibi psikolojik değişimlerin yanı sıra; taşikardi veya bradikardi, pupillari dilatasyon, kan basıncı değişiklikleri, terleme veya titreme gibi fizyolojik belirtiler eşlik eder. Ağır vakalarda paranoid sanrılar, takıntılı hareketler ve kardiyovasküler kollaps gelişebilir.
Etimoloji
İngilizce 'amphetamine' (alpha-methylphenethylamine kimyasal kısaltması) ve Latince 'intoxicare' (zehirle doldurmak, 'toxicum' zehir kelimesinden türetilmiştir) sözcüklerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Kokain zehirlenmesi (benzer semptom profili gösterir ancak etki süresi ve yarı ömrü farklıdır); Şizofreni (akut amfetamin psikozu sıklıkla paranoid şizofreni ile karışır ancak madde öyküsü ve otonomik bulgularla ayırt edilir).