Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Antilirium

Antilirium

Tanım

Fizostigmin etkin maddesinin ticari adı olup, antikolinesteraz özellik gösteren bir parasempatomimetiktir.

Örnek Vaka / Uygulama

Acil servise aşırı doz trihexyphenidyl (antikolinerjik ajan) alımına bağlı olarak şiddetli ajitasyon, konfüzyon, midriyazis ve taşikardi tablosuyla getirilen bir hastada, diğer destekleyici tedavilere yanıt alınamaması ve hayatı tehdit eden merkezi toksisite bulguları (refrakter deliryum ve koma) saptanması üzerine titre edilerek uygulanan Antilirium infüzyonu, hastanın bilinç düzeyinin normale dönmesini ve kolinerjik aşırılığın sağlanmasını sağlamıştır.

Derin Analiz

Antilirium, asetilkolinesteraz enzimini tersinir (reversibl) olarak inhibe eden bir üçüncül amin türevidir. Kan-beyin bariyerini geçebilme yeteneği sayesinde merkezi sinir sisteminde (MSS) asetilkolin konsantrasyonunu artırır. Klinik toksikolojide, antikolinerjik sendrom (örneğin atropin, skopolamin veya bazı trisiklik antidepresan toksisitesi) tablosunda görülen merkezi ve periferik antikolinerjik semptomların (deliryum, hallüsinasyonlar, koma, hipertermi, taşikardi) tedavisinde antidot olarak kullanılır. Sinaptik aralıkta yıkımı engellenen asetilkolin, muskarinik ve nikotinik reseptörler üzerindeki kompetitif antagonizmayı aşarak kolinerjik tonusu yeniden tesis eder.

Etimoloji

Antilirium, fizostigmin etkin maddesinin ticari tescilli markasıdır; kökeni Yunanca 'antı' (karşı, zıt) ve 'delirium' veya 'lira' köklerinin farmakolojik entegrasyonuna dayanır.

Karıştırmayın

Neostigmin ile sıkça karıştırılır; neostigmin dördüncül amin yapısında olduğu için kan-beyin bariyerini geçemez ve sadece periferik etkiler gösterirken, Antilirium merkezi sinir sistemine etki eder.