Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Antimuskarinik İlaç

Antimuscarinic Drug

Tanım

Asetilkolinin muskarinik reseptörlere bağlanmasını rekabetçi bir şekilde bloke ederek parasempatik sinir sisteminin etkilerini baskılayan farmakolojik ajan.

Örnek Vaka / Uygulama

68 yaşındaki bir erkek hasta, aşırı aktif mesane semptomları (günlük sık idrara çıkma ve aciliyet hissi) nedeniyle üroloji kliniğine başvurur. Detruktor kasının istemsiz kasılmalarını baskılamak amacıyla bir antimuskarinik ajan olan solifenasin tedavisi başlanır; ancak 2 hafta sonra hastada belirgin ağız kuruluğu ve konstipasyon geliştiği gözlemlenir.

Derin Analiz

Antimuskarinik ajanlar, merkezi ve periferik sinir sistemindeki muskarinik asetilkolin reseptörlerini (M1-M5) hedef alarak kolinerjik iletimi antagonize eder. Periferik düzeyde düz kas tonusunu azaltır, sekresyonları (tükürük, bronş, gastrik) inhibe eder ve kalp atım hızını artırır (taşikardi). Santral sinir sisteminde ise kan-beyin bariyerini geçebilme yeteneklerine bağlı olarak sedasyon, bilişsel yavaşlama veya yüksek dozlarda delirium tablosuna yol açabilirler. Klinik pratikte aşırı aktif mesane, kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH), Parkinson hastalığı semptomları ve bazı zehirlenme vakalarının tedavisinde kritik bir rol oynarlar. Uzun süreli kullanımda ağız kuruluğu, bulanık görme, üriner retansiyon ve kabızlık gibi antikolinerjik yan etki profili sergilerler.

Etimoloji

Latince 'anti-' [karşı, zıt] + Yunanca 'muskarin' [Amanita muscaria mantarından izole edilen toksik bileşik] + İngilizce 'drug' [ilaç, etken madde].

Karıştırmayın

Antinikotinik ilaçlar ile karıştırılır; antinikotinik ajanlar iskelet kası kavşaklarındaki ve otonom gangliyonlardaki nikotinik reseptörleri hedef alırken, antimuskarinikler doğrudan düz kas, kalp ve salgı bezlerindeki muskarinik reseptörleri bloke eder.