Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Bedensel Ceza

Corporal Punishment

Tanım

Bir bireyin davranışını düzeltmek veya kontrol etmek amacıyla, yaralanmaya yol açmaksızın acı veren fiziksel gücün kasıtlı olarak uygulanması.

Örnek Vaka / Uygulama

Yedi yaşındaki bir çocuğun kurallara uymaması üzerine ebeveyninin ona fiziksel acı verecek şekilde şaplak atması, kısa vadede davranışın durmasını sağlasa da, uzun vadede çocukta öfke kontrol sorunları ve otoriteye karşı kaygılı kaçıngan bağlanma örüntüsü geliştirmesine neden olur.

Derin Analiz

Klinik psikoloji ve gelişim psikolojisi bağlamında bedensel ceza (örneğin çocuklarda şaplak atma), operant koşullandırma çerçevesinde olumsuz ceza veya pozitif ceza tekniklerinin fiziksel düzlemdeki izdüşümüdür. Uzun vadeli ampirik çalışmalar, bu yöntemin çocuklarda agresyon, içselleştirme problemleri, bilişsel gelişimde gerileme ve ilerleyen yaşamda antisosyal kişilik bozukluğu riskini doğrudan artırdığını göstermektedir. Nörobiyolojik düzeyde, kronik fiziksel ceza maruziyeti, amigdalanın hiperaktivasyonuna ve prefrontal korteksin gelişim süreçlerinin baskılanmasına yol açarak, bireyin stres yönetimi ve duygu düzenleme kapasitesini kalıcı olarak zedeler.

Etimoloji

Latince 'corpus' (beden, vücut) kökünden türetilmiş olup, fiziksel bedenin hedef alındığı cezalandırma biçimini ifade eder.

Karıştırmayın

Çocuk istismarı (abusive punishment), bedensel cezanın yaralanmaya yol açacak şiddet boyutuna ulaşmasıyla ayrışır; ancak klinik pratikte bedensel cezanın kendisi de gelişimsel travma spektrumunda değerlendirilir.