Belirtik Kaygı
Manifest Anxiety
Tanım
Psikanalitik kuramda, bastırılmış duygusal çatışmaların veya bilinçdışı tasarımların dış dünyada açıkça gözlemlenebilen fiziksel ve davranışsal belirtilerle kendini göstermesi durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Otuzlu yaşlarında bir erkek danışan, iş yerinde hiçbir rasyonel neden yokken, yoğun göğüs sıkışması, çarpıntı, avuç içi terlemesi ve ani ölüm korkusu şikayetleriyle kliniğe başvurur. Yapılan tıbbi tetkiklerde organik bir kardiyolojik patoloji saptanamaz. Derinlemesine psikanalitik görüşmelerde, bu belirtik kaygının, danışan çocukluk döneminde bastırmak zorunda kaldığı erken dönem ebeveyn terk edilme korkusu ile mevcut iş yerindeki otorite figürüne karşı duyduğu bilinçdışı öfke arasındaki çözülmemiş çatışmanın somatik bir dışavurumu olduğu anlaşılır.
Derin Analiz
Psikanalitik ve psikodinamik nosolojide belirtik kaygı, bireyin savunma mekanizmalarının (özellikle bastırma veya yer değiştirme süreçlerinin) kısmen başarısız olduğu ya da yoğunluk karşısında yetersiz kaldığı anlarda ortaya çıkar. Serbest kalan libido veya psişik enerji, bedensel duyumlar, somatik yakınmalar, panik benzeri nöbetler veya bariz fobik kaçınmalar yoluyla yüzeye çıkar. Nörobiyolojik düzeyde, hipotalamus-hipofiz-adrenal (HPA) aksının kronik hiperaktivitesi ve sempatik sinir sisteminin aşırı uyarılmışlık hali, bu klinik tablonun fizyolojik zeminini oluşturur. Birey, içsel tehlikenin kaynağını tam olarak bilmemesine rağmen, dışsal ve somatik bir alarm durumu yaşar.
Etimoloji
Latince 'manifestus' (açık, apaçık, elle tutulur) ve 'anxietas' (daralma hissi, huzursuzluk, endişe) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Örtük kaygı (latent anxiety) ile sıklıkla karıştırılır; örtük kaygıda yapısal çatışma mevcuttur ancak henüz açık belirti vermemiş veya savunmalarla maskelenmiştir, belirtik kaygı ise dışarıdan gözlemlenebilir overt semptomlarla karakterizedir.