Bilişsel Prova
Cognitive Rehearsal
Tanım
Bireyin anksiyete üreten veya uyumsuz davranışlara yol açan durumları zihninde canlandırarak alternatif başa çıkma stratejilerini ve uygun davranış kalıplarını önceden deneyimlemesi.
Örnek Vaka / Uygulama
Sosyal anksiyete bozukluğu tanısı alan bir danışanın, iş yerinde yapacağı sunum öncesi yaşadığı yoğun çarpıntı ve başarısızlık korkusuyla başa çıkabilmesi için terapist eşliğinde sunum anını zihninde adım adım canlandırması, bu sırada 'Heyecanım normal, kontrol bende' gibi başa çıkma ifadelerini tekrarlayarak süreci hatasız şekilde zihnen tamamlaması.
Derin Analiz
Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) ekolünde sıklıkla kullanılan bilişsel prova, motor öğrenme ilkelerinin zihinsel imgeleme (mental imagery) süreçleriyle bilişsel düzeye uyarlanmasıdır. Prefrontal korteks ve motor korteks arasındaki sinaptik devrelerin simülasyon yoluyla aktive edilmesini sağlar. Birey, tehdit edici veya belirsiz uyaranlar karşısında otomatik olarak devreye giren maladaptif şemalarını ve otomatize olmuş negatif düşünce akışlarını zihinsel simülasyon güvenliğinde kırar. Bu süreç, yeni nöral yolların inşasını hızlandırarak gerçek yaşam krizlerinde amigdala kaynaklı akut stres tepkisini modüle eder ve yürütücü işlevlerin kontrolü ele almasını kolaylaştırır.
Etimoloji
Latince 'cognitio' [bilme, idrak etme] ve Cermen kökenli 'rehears' [tekrar etmek, gözden geçirmek] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Sistematik Duyarsızlaştırma (sistematik duyarsızlaştırma kademeli maruz bırakma ve gevşeme odaklıdır, bilişsel prova ise aktif olarak yeni davranışın zihinsel provasını ve alternatif ifade tekrarını içerir).