Bilişsel Üçlü
Cognitive Triad
Tanım
Major depresif epizodları karakterize eden, kişinin kendisine, dünyaya ve geleceğe yönelik sistematik olumsuz inançlar kümesidir.
Örnek Vaka / Uygulama
İş görüşmesinden olumsuz dönüş alan bir bireyin, 'Ben zaten beceriksizim' (kendine dair olumsuz inanç), 'İş dünyası tamamen adaletsiz ve herkes birbirinin kuyusunu kazıyor' (dünyaya dair olumsuz inanç) ve 'Bundan sonra asla iş bulamayacağım ve sefalet içinde yaşayacağım' (geleceğe dair olumsuz inanç) şeklinde zincirleme bir otomatik düşünce silsilesi üretmesi bilişsel üçlünün klinik tablodaki klasik yansımasıdır.
Derin Analiz
Aaron T. Beck tarafından 1976 yılında bilişsel terapi modelinin temelleri atılırken formüle edilen bilişsel üçlü, depresyonun sürdürülmesinde işlev gören bilişsel çarpıtmaların organize olduğu ana çatıktır. Bu üç bileşen birbiriyle dinamik bir etkileşim içerisindedir: Birey kendini yetersiz veya kusurlu (benlik), çevresini aşılmaz engellerle dolu ve düşmanca (dünya) ve geleceğini ise umutsuzluk ve kaçınılmaz başarısızlıklar (gelecek) olarak algılar. Nörobiyolojik düzlemde, bu katı negatif şemaların aktifleşmesi, prefrontal korteksteki üst düzey bilişsel kontrol mekanizmalarının amigdala ve limbik sistemin hiperaktivitesini domine edememesiyle ve varsayılan durum ağı (default mode network) içerisindeki ruminasyon döngüleriyle ilişkilendirilmektedir. Klinik pratikte bu üçlünün tespiti, hastanın otomatik düşüncelerini ampirik testlere tabi tutarak yeniden yapılandırmada merkezi bir öneme sahiptir.
Etimoloji
Latince 'cognitio' (bilme, idrak etme) ve Yunanca 'trias' (üçlü, üçlü grup) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Öğrenilmiş çaresizlik ile karıştırılabilir; ancak öğrenilmiş çaresizlik daha çok dış denetim odağına ve kontrol kaybına odaklanırken, bilişsel üçlü benlik, dünya ve gelecek ekseninde yapılandırılmış geniş kapsamlı kognitif şemaları ve otomatik değerlendirme biçimlerini kapsar.
Keşfetmeye Devam Edin
Otomatik Düşünceler
Automatic Thoughts
Bireyin herhangi bir çaba sarf etmeden, anlık, alışkanlık haline gelmiş ve bilinçdışı bir hızla zihnine gelen, ruh halini ve davranışları doğrudan etkileyen bilişsel içerikler.
Bilişsel Çarpıtma
Cognitive Distortion
Bireyin gerçekliği hatalı, abartılı veya irrasyonel biçimde algılamasına yol açan kusurlu düşünce kalıplarıdır.