Davranışsal Kaçınma Testi
Behavioral Avoidance Test
Tanım
Danışanın korkulan uyaranlarla veya durumlarla kademeli olarak yüzleştirildiği, kaçınma davranışlarının doğrudan gözlemlenerek nicel olarak ölçüldüğü yapılandırılmış bir klinik değerlendirme yöntemidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Yükseklik fobisi (akrofobi) bulunan bir danışanla yapılan değerlendirmede, klinisyen danışanı çok katlı bir binanın merdivenlerinden yukarı çıkarır. Her katta danışanın durduğu basamak numarası, camdan dışarı bakıp bakamadığı ve SUDS skoru (0-100 arası) kaydedilir. Danışanın 4. katta durup daha fazla ilerleyememesi, testin o anki bitiş noktasını ve kaçınma eşiğini belirler.
Derin Analiz
Davranışsal kaçınma testi (BAT), klinik psikoloji ve davranışçı terapilerde özellikle anksiyete bozuklukları, spesifik fobiler ve obsesif-kompulsif bozukluğun değerlendirilmesinde altın standartlardan biridir. Amaç, hastanın öz bildir рівняlerindeki (self-report) önyargıları veya kaçınma eğilimlerini bypass ederek, korku nesnesine fiziksel yaklaşım mesafesini veya dayanma süresini objektif olarak kaydetmektir. İşlem sırasında danışan, korktuğu uyaranla (örneğin bir örümcek veya yükseklik) adım adım karşı karşıya getirilir. Her aşamada yaşanan anksiyete düzeyi (Öznel Sıkıntı Birimleri Ölçeği - SUDS yardımıyla) ve gösterilen kaçınma tepkisi milimetrik olarak veya süre bazında kayıt altına alınır. Bu veriler hem tanı sürecinde hem de maruz bırakma (exposure) terapilerinin etkinlik analizinde boylamsal bir ölçüt sunar.
Etimoloji
İngilizce 'behavior' (davranış, Orta İngilizce 'behavour') ve 'avoidance' (kaçınma, Eski Fransızca 'evuidier' [boşaltmak, uzak durmak]) kelimelerinin birleşiminden oluşan psikometrik ve klinik bir terimdir.
Karıştırmayın
Maruz bırakma terapisi (exposure therapy) ile sıkça karıştırılır; maruz bırakma bir müdahale (tedavi) tekniğidir, davranışsal kaçınma testi ise bu müdahalenin öncesinde veya sonrasında durum tespit etmek için kullanılan bir değerlendirme (assessment) aracıdır.