Değerlendirici Akıl Yürütme
Evaluative Reasoning
Tanım
Herhangi bir eylemin, fikrin, duygunun, tekniğin veya nesnenin etkililiğini, geçerliliğini, anlamını ya da alakasını eleştirel bir süzgeçten geçirerek tartma biçimi.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik psikoloji alanında yeni bir terapötik müdahale yönteminin (örneğin Şema Terapi tekniklerinin) hastanın semptomları üzerindeki etkinliğini ve anlamını ampirik verilere dayanarak inceleyen bir klinisyenin zihinsel süreci değerlendirici akıl yürütmeye örnektir.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve üstbiliş (metakognisyon) yazınında değerlendirici akıl yürütme, bireyin yalnızca bilgi toplamakla kalmayıp, topladığı bilginin epistemik değerini ve işlevsel geçerliliğini yargıladığı üst düzey bir bilişsel süreçtir. Ön beyin (prefrontal korteks) ağlarının, özellikle de yürütücü işlevlerin aktif katılımını gerektirir. Problem çözme ve karar verme süreçlerinde, bireyin kendi bilişsel çıktılarını denetlemesi, önyargıları ayıklaması ve nesnel kriterlere göre bir değer atfetmesi bu mekanizmanın temelini oluşturur. Klinik pratikte, danışanın otomatik düşüncelerini ve inanç sistemlerini bu süzgeçten geçirmesi, bilişsel esneklik kazanmasının ön koşuludur.
Etimoloji
Karıştırmayın
Tümdengelimsel akıl yürütme (mantıksal kurallardan kesin sonuç çıkarma) ve tümevarımsal akıl yürütme (özel gözlemlerden genellemeye varma) ile sıklıkla karıştırılır; oysa değerlendirici akıl yürütme, mevcut bir çıktının veya fikrin kalitesini, geçerliliğini ve uygunluğunu yargılamaya odaklanır.
Keşfetmeye Devam Edin
Eleştirel Düşünme
Eleştirel Düşünme
Critical Thinking
Bireyin fikirleri, hipotezleri veya olası çözümleri hata ve eksiklikler açısından sistematik olarak test ettiği, ampirik kanıta dayalı, problem odaklı yönlendirilmiş bir bilişsel süreçtir.
İncele
Üstbiliş
Üstbiliş
Metacognition
Bireyin kendi bilişsel süreçlerinin farkında olması ve bu süreçleri aktif olarak izleyip kontrol edebilme kapasitesi.
İncele